Choroba wywoływana jest przez bakterie o nazwie Bartonella henselae, która bytuje przede wszystkim na powierzchni czerwonych ciałek krwi, ale znajdywana bywa również wewnątrz erytrocytów.

Choroba jest zoonozą, a tzn. że może być przenoszona z kotów na ludzi, przy czym objawy w postaci na ogół łagodnego zakażenia występują głównie u dzieci i młodzieży, w wyniku zadrapania bądź ugryzienia przez młodego (zakażonego) kota. Do przeniesienia zakażenia z kota na człowieka dochodzi więc przez uszkodzoną (pazurem lub zębami kota) skórę.

W populacji kotów natomiast zakażenie rozszerza się przede wszystkim za pośrednictwem pcheł i ew. kleszczy. Do zakażenia dochodzi najprawdopodobniej w pierwszym roku życia zwierzęcia i także u młodych kotów częściej występuje bakteriemia niż u starszych, przy czym czas jej trwania może wynosić do 21 miesięcy, a to oznacza, że kot z bakteriemią, będzie wykazywał w czasie jej trwania obecność zarazka we krwi i ślinie, stając się potencjalnym źródłem zakażenia zarówna dla innych kotów jak i ludzi.

Przy jednoczesnej inwazji pcheł nasilającej świąd, kot drapiąc się uszkadza drobne naczynia skórne i w ten sposób bakterie z krwi przedostają się na łapy, a  podczas wylizywania do jamy ustnej, stąd  w wyniku pogryzienia lub zadrapania człowieka przez takiego kota dochodzi do przeniesienia zakażenia.

Ryzyko rozwinięcia choroby w wyniku zakażenia B.henselae u zdrowych ludzi jest minimalne, dlatego też leczenie kotów domowych, gdzie wszyscy domownicy są zdrowi nie jest konieczne.

Objawy choroby kociego pazura występują bardzo rzadko i jeśli tak się zdarzy to mają one na ogół przebieg łagodny i ustępujący samoistnie, nie występuje też tendencja do nawrotów.

Grupę zwiększonego ryzyka stanowią ludzie o upośledzonej odporności (zwł. zakażeni wirusem HIV).

Objawy choroby u ludzi mogą kształtować się następująco:

pojawienie się zmian skórnych po 3-10 dniach od np. zadrapania przez zakażonego kota i utrzymywanie się ich do 5 miesięcy + powiększenie po ok. 2 tygodniach od zadrapania lokalnych węzłów chłonnych/w okolicy skaleczenia skóry i utrzymywanie się objawu przez kolejne 2 – 4 miesiące, sporadycznie nawet do 24 m-cy.

Czasem po 3-50 dniach od zakażenia może dojść do uogólnionego powiększenia węzłów chłonnych. Najczęściej pojawia się wówczas bolesność głównie węzłów chłonnych głowy, szyi i pachowych.

Rzadziej występują tzw. objawy grypopodobne, a u 10-12% osób występują nietypowe objawy chorobowe jak np. encefalopatia lub zapalenie spojówek, które prawdopodobnie wynika z przecierania oczu po zabawie z kotem, przy czym po 1-12 tygodniach objawy ustępują.

Jedynie 10% pacjentów wymaga leczenia.

Aby zmniejszyć ryzyko zakażenia należy:

- niezwłocznie po pogryzieniu lub zadrapaniu przez kota przemyć i zdezynfekować ranę

- zwalczać pchły u kota/ szczególnie ważne jest to u kotów wychodzących, które mogą mieć kontakt z innymi kotami (bezdomnymi)

- osoby o obniżonej odporności jeśli decydują się na kota powinny wybierać raczej koty powyżej 1 roku życia, (wtedy znacznie maleje ryzyko, że kot jest właśnie w trakcie bakteriemii i może zarażać) oraz koty wolne od pcheł i ew. z ujemnym wynikiem badania serologicznego.

Natomiast przy wykazaniu obecności we krwi kota Bartonelli można poddać go leczeniu odpowiednim dla tego przypadku antybiotykiem, chociaż bardzo trudno jest całkowicie wyeliminować u kotów to zakażenie.

Prawdopodobnie odporność swoista po przebyciu choroby kociego pazura utrzymuje się 3-5 lat.

Koty są najczęściej bezobjawowymi nosicielami tej choroby, czasem tylko dochodzi u nich do kilkudniowego spadku apetytu w efekcie zakażenia, rzadko do gorączki, ciągłego wpatrywanie się w przestrzeń, braku reakcji na bodźce i zmniejszonej wrażliwości na dotyk,  sporadycznie do zaburzenia świadomości.

Rozpoznanie choroby stawia się na podstawie wykrycia bakterii we krwi (test PCR, metoda Western Blot lub posiew krwi, hodowla i izolacja bakterii), a leczenie obejmujące kurację antybiotykową, trwa zazwyczaj 2-4 tygodnie.

Lek.wet. Marzena Sobiejewska-Szlachta

Przychodnia Weterynaryjna Delfa-Vet

ul. Bielszowicka 36, 04-738 Warszawa-Międzylesie

Tel. (22) 812 09 27

www.delfa.waw.pl

Wśród właścicieli kotów krąży wiele zasłyszanych, nie zawsze do końca poprawnych (czytaj prawdziwych) teorii w temacie/zagadnieniu czy szczepić ?… a jak już to kiedy i jakimi szczepionkami ?

Postaram się choć trochę przybliżyć i wyjaśnić ten temat , opierając się na najnowszych dyrektywach wg WSAWA.

Szczepienia podzielimy sobie na zasadnicze (zalecane), dodatkowe (wskazane w określonych sytuacjach) i niezalecane.
Te zasadnicze szczepienia (podstawowe) to szczepienie p/ko kaliciwirozie(FCV), herpeswirozie (FHV), panleukopenii (FPV).
Udowodniono, że te dwa pierwsze szczepienia nie są tak skuteczne jak szczepienie przeciwko penleukopenii (popularnie zwanej, chyba nie do końca słusznie, „tyfusem”), co wyjaśnia specyfikę tak zwanego „kalendarza szczepień”  kotów.
Jest jeszcz szczepienie p/ko wściekliznie , które ja zaliczam wraz ze szczepieniem p/ko białaczce, do grupy „kontrowersyjnych”, ale przykład szczepienia p/ko wściekliznie jest o tyle ciekawy , że zalicza się je do szczepień zasadniczych tylko w niektórych krajach, istnieje też, wręcz prawny nakaz immunoprofilaktyki wścieklizny, ale tylko tam gdzie wścieklizna występuje endemicznie.
Wróćmy jeszcze do zasadniczych szczepień. Choć opracowano szczepionki przeciwko caliciwirozie tak, by zapawniały krzyżową odporność przeciw ciężkim zachorowaniom, to pomimo tego, z powodu istnienia bardzo dużej liczby szczepów tego zarazka, zdażają się zakażenia i łagodne przechorowania tej choroby nawet u zaszczepionych kotów.
Herpeswiroza też nie jest „lepsza” ! – tu trzeba wiedzieć, że żadna szczepionka nie chroni przed zakażeniami latentnymi (upraszczając-bezobjawowymi), zjadliwym wirusem herpes i że te latentne zakażenia mogą sie budzić, ujawniać, reaktywować w wyniku silnego stresu. I tak żle i tak nie dobrze.
To w końcu jak i kiedy szczepić ? Trudno jest ocenić (bez badań serologicznych) kiedy (w którym tygodniu) kończy się (spada) u małych kociąt poziom tzw. przeciwciał matczynych, a więc od jakiego momentu kociak jest wrażliwy na zakażenia i równocześnie zdolne jest do wytworzenia odporności poszczepiennej. Wymyślono więc, że optymalnym i najlepszym wyjściem, będzie szczepienie według następującego schematu:

• pierwsze szczepienie – 8-9 tydzień życia
• drugie szczepienie 3-4 tygodnie po pierwszym
• trzecia , ostatnia dawka w wieku co najmniej 16 tygodni

A co z kotami dorosłymi ?  W ich przypadku proponuje się , żeby podać dawkę przypominającą 12 miesięcy po ukończeniu cyklu szczepień kocięcia (ma to zapewnić uodpornienie osobników, które nie zareagowały właściwie na tamte szczepienia) następne szczepienia przypominające proponuje się robić w odstępach nie krótszych niż 3 lata!

W następnych odcinkach postaram się wyjaśnić niejasności dotyczące szczepień przeciwkoko białaczce i coronawirusowemu zapaleniu otrzewnej (FIP) i rzucić światło na zawiłość etiologii i epizootilogii tej ostatniej.

lek. wet. Jarosław Bąbik
www.delfa.waw.pl

- INFEKCJE BAKTERYJNE

Jest to jedna z najczęstszych przyczyn chorób układu moczowego kotów. Bakterie z  zewnątrz przez cewkę moczową wnikają do wnętrza pęcherza (kotki mają krótszą cewkę moczową od kocurów, dlatego znacznie częściej zapadają na tę chorobę). Przylegają do nabłonka pęcherza moczowego i jeżeli odnajdą tam sprzyjające warunki (uszkodzony nabłonek, upośledzone mechanizmy układu odpornościowego) namnażają się intensywnie powodując chorobę.

- OBECNOŚĆ KAMIENI MOCZOWYCH

Kamienie moczowe znajdujące się w pęcherzu moczowym nieustannie drażnią delikatną wyściółkę pęcherza co powoduje jej uszkodzenie i ciągłe stany zapalne. W miejscach uszkodzenia wyściółki wnikają bakterie i tam się namnażają.

- IDIOPATYCZNE ZAPALENIE PĘCHERZA

Jest to ogólnie przyjęta nazwa choroby pęcherza, której przyczyny nie są znane.

W zależności od objawów każdorazowo odpowiedni sposób postępowania ustali lekarz weterynarii.

- NOWOTWORY

Tak samo jak kamienie moczowe nowotwory mogą drażnić wyściółkę pęcherza moczowego.

Dodatkowo nowotwory, które ulegają uszkodzeniom (rozpadają się) stanowią same w sobie przyczyną zapalenia pęcherza. Zazwyczaj w miejscu uszkodzenia dochodzi do namnożenia się bakterii, a uszkodzone komórki nowotworowe są doskonałą pożywką dla bakterii.

- PRZEWLEKŁA NIEWYDOLNOŚĆ NEREK

Jest chorobą ogólną, w wyniku której dochodzi do podwyższenia mocznika i kreatyniny we krwi (moczniki jest substancją toksyczną i drażniącą).

W moczu pojawia się białko, które ułatwia przyleganie bakterii do nabłonka pęcherza moczowego.

Ponadto dochodzi do spadku odporności organizmu, w związku z czym bakterie, które przedostały się do pęcherza nie są niszczone, tylko zasiedlają wyściółkę pęcherza i namnażając się doprowadzają do choroby.

-WADY BUDOWY ANATOMICZNEJ

Krótka i szeroka cewka moczowa (dotyczy to kotek) predysponuje do szybszego i łatwiejszego wnikania bakterii do pęcherza moczowego, a co za tym idzie do wywoływania zapalenia pęcherza moczowego.

-WIRUS BIAŁĄCZKI KOTÓW (FeLV)

Powoduje przewlekłą i nieuleczalną chorobę kotów. Prowadzi do znacznego osłabienia odporności organizmu.

Bakterie wnikające do pęcherza moczowego u zdrowych kotów w większości przypadków są niszczone przez mechanizmy układu odpornościowego. W przypadku zakażenia FeLV układ odpornościowy nie funkcjonuje prawidłowo. Zatem wszystkie bakterie, które wnikają do układu moczowego bez problemu będą się namnażały powodując chorobę.

Lecznica weterynaryjna Feniks
01-312 Warszawa, ul. Siemiatycka 20
tel. (022) 353-86-28

-         nudności – pierwsza faza wymiotowania, której towarzyszą ślinienie, oblizywanie warg, ruchy połykania i lękliwe poruszanie się wokoło. Równocześnie w sposób niewidoczny dla obserwatora, antyperystaltyczne skurcze jelit przesuwają treść pokarmową do rozluźnionego żołądka.

-         odruch wymiotny – druga faza wymiotowania, podczas której następuje zamknięcie odźwiernika z równoczesnym kurczeniem się mięśni brzucha. Rytmicznym skurczom brzucha i żołądka towarzyszą głębokie oddechy i dławienie. Objawy te nasilają się.

-         wymioty  –  trzecia (właściwa) faza wymiotowania, podczas której dochodzi do wydostania się treści pokarmowej na zewnątrz. 

Wymioty często mylone są z takimi stanami jak:

-         zwracanie pokarmu (regurgitacja) – bierne przesunięcie treści pokarmowej z żołądka do przełyku, bez odruchu wymiotnego. Brak jest tu aktywnych skurczów mięśni brzucha. Pokarm jest niestrawiony, brak w nim żółci. Często jest ponownie zjadana zwrócona treść pokarmowa. Brak objawów nudności.

-         odkrztuszanie – występuje na koniec ataku kaszlu i często dochodzi tu do wydzielania białej pienistej flegmy. U kotów można obserwować połykanie odkrztuszonej wydzieliny.

Wymioty zalicza się do odruchów obronnych, które umożliwiają usuwanie niewłaściwych lub toksycznych substancji z jelita i żołądka. Odciążają one przewód pokarmowy z nadmiaru pobranej karmy lub niestrawionych składników. Przy niedrożności jelit organizm zwierzęcia usuwa w ten sposób pokarm nagromadzony przed przeszkodą.

Utrzymujące się wymioty mogą przekształcić się w samoistny, obciążający i szkodliwy dla organizmu problem. W takim wypadku należy udać się do lekarza weterynarii, który  zahamuje wymioty, wykorzystując duży wybór środków przeciwwymiotnych działających na różne ośrodki. Warunkiem optymalnego wyboru leku przez lekarza weterynarii dla określonego pacjenta jest ustalenie przyczyny wymiotów.

Najczęstsze „niechorobowe” przyczyny wymiotów:

-         pilobezoary  - to zbite kule włosowe zbierające się w przewodzie pokarmowym kota (potocznie zwane jako „kłaczek”). Gromadzą się w przewodzie pokarmowym na skutek częstego wylizywania sierści ostrym językiem. Zazwyczaj kot bez problemu wydala nadmiar włosów z kałem lub poprzez zwracanie złogów – wyglądem przypominają one kilkucentymetrowe wałeczki filcu.

Czasami jednak organizm nie radzi sobie z ich usuwaniem i wtedy pojawiają się takie dolegliwości jak: spadek apetytu, intensywne wymioty, odkrztuszanie, suchy kaszel, zaparcia, spadek masy ciała. Jeżeli objawy są intensywne należy koniecznie udać się do lekarza weterynarii! Czasami niezbędna jest interwencja chirurgiczna, np. gdy złogi sierści przedostaną się do jelit powodując ich niedrożność.

Aby zapobiegać powstawaniu pilobezoarów należy przede wszystkim kota starannie  wyczesywać (szczególnie koty długowłose). Można tez podawać kotu specjalną karmę, której składniki kontrolują, ograniczają i pomagają w pozbywaniu się kłębków sierści. Oprócz karm istnieje jeszcze na rynku szereg preparatów odkłaczajacych (najczęściej w postaci past, które maja przyjemny dla kota smak). Oparte są one na bazie oleju, tworzą wewnątrz przewodu pokarmowego śliską warstwę, która ułatwia przesuwanie się pilobezoarów. Takie poślizgowe działanie pasty skutecznie zapobiega zaleganiu złogów sierści. Zaleca się też zapewnienie kotu naturalnego środka odkłaczającego, jakim jest trawa. Trawę dla kotów można kupić w sklepie zoologicznym lub wyhodować samodzielnie w domu. Jej działanie polega na drażnieniu żołądka i przełyku, co w efekcie prowokuje wymioty i uwalnia kota od męczącej obecności ciała obcego.

-         zbyt szybkie jedzenie –  najczęściej dotyczy to kotów „łakomczuchów”, które bardzo szybko zjadają całą porcje karmy, która została im podana. Często karma nie jest nawet pogryziona. Organizm nie potrafi nadążyć z trawieniem. Aby zapobiec takim sytuacjom można podawać pożywienie w niewielkich ilościach a w pewnych odstępach czasu. Można również podać karmę w kilku rozstawionych miseczkach, albo ukryć smaczne kaski. Wyszukiwanie karmy spowolni tempo jedzenia.

      Jeżeli te metody nie przyniosą rezultatu konieczne będzie udanie się z kotem do       lekarza weterynarii.

-         stres – wszelkie zmiany w otoczeniu np. przeprowadzka, remont, pojawienie się nowego kota, innego zwierzaka czy dziecka w domu, odejście członka rodziny itp. to  czynniki bardzo stresujące dla kota i mogą być przyczyną wymiotów.

      Jeżeli z upływem czasu kot nie przyzwyczai się do nowej zaistniałej sytuacji to należy skontaktować się z lekarzem weterynarii. Czasem potrzebne są preparaty niefarmakologiczne uspakajające kota lub w ostateczności typowe leki uspakajające. 

-         zjedzenie nietoksycznej rośliny – czasami koty zjadają różne rośliny, które pobudzają je do wymiotów. Włókno zawarte w roślinach poprawia strawność i przyspiesza perystaltykę jelit. Jeżeli jest to np. trawa to nie ma powodu do obaw, gdyż nie jest szkodliwa dla kota (mowa tu o czystej trawie najlepiej hodowanej w domu). Jeżeli jest to roślina toksyczna lub roślina której nazwa nie jest znana,  jak najszybciej należy udać się do lekarza weterynarii (najlepiej zabrać ze sobą fragment rośliny umożliwiający jej identyfikację). 

Najczęstsze „chorobowe” przyczyny wymiotów:

-         choroba lokomocyjna

-         zmiany zapalne w mózgu

-         zwiększenie ciśnienia wewnątrzczaszkowego

-         mocznica

-         toksyny bakteryjne

-         zaburzenie równowagi kwasowo – zasadowej np. przy cukrzycy

-         napromieniowanie

-         leki – morfina, salicylany, chemioterapeutyki

-         substancje trujące

-         kardiomiopatia

-         zmiany na terenie jelit, od żołądka do okrężnicy – zwłaszcza w dwunastnicy

-         choroby trzustki

-         choroby wątroby i pęcherzyka żółciowego

-         zmiany na terenie otrzewnej

-         zmiany w naczyniach krezkowych

-         patologie żywieniowe

-         niedrożności dróg moczowych

-         niedrożności przewodów żółciowych

-         ciężkie i przewlekłe zaparcia

-         pęknięcia narządów jamistych

-         ropomacicze, zapalenie macicy

-         zapalenie nerek, niewydolność nerek

-         choroba Addisona

-         ciała obce

-         nowotwory

-         owrzodzenia ściany żołądka

-         wgłobienia jelit

-         zmiany zapalne lub naciekowe jelit i żołądka

-         choroby pasożytnicze

-         i wiele wiele innych

 
Najczęstsze przyczyny zwracania pokarmu (regurgitacji):

-         choroba ślinianek:

 - zapalenie gruczołów ślinowych

          – nowotwór gruczołów ślinowych

-         powiększenie migdałków

-         powiększenie węzłów chłonnych

-         zapalenie przełyku

          – refluks

          -  toksyczne w wyniku podrażnienia

                – zakaźne

-         choroby mięśni przełyku

-         zatrucia

-         niedrożność przełyku

          – przewężenie przełyku

                – nowotwór przełyku

                – guz ziarniniakowy

                – ciało obce

-         guz śródpiersia

-         guz szyi

-         uchyłek przełyku

Kot, który wymiotuje sporadycznie (1-2 x w tygodniu, 3-4 x w miesiącu), nie ma dodatkowo innych objawów (biegunka, spadek apetytu, utrata masy ciała itp.) najprawdopodobniej jest kotem zdrowym. Jeżeli wymioty są uporczywe, ostre lub przewlekłe, krwiste, połączone z biegunką itp. lub metody, o których mowa, przy opisywaniu przyczyn „niechorobowych” wymiotów nie przyniosły rezultatu należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem weterynarii!!!

Lekarz weterynarii dokładnie zbada kota i będzie zadawał szereg pytań dotyczących okoliczności i przebiegu wymiotów. W celu jak najlepszego przygotowania się do wizyty u lekarza weterynarii należy dokładnie poobserwować wymiotującego kota. 

Najczęstsze pytania dotyczące wymiotów  zadawane przez lekarza weterynarii:

-         jak często kot wymiotuje?

-         czas trwania i postęp choroby

-         kiedy pojawiły się objawy?

-         co dostaje kot do jedzenia zazwyczaj?

-         czy została zmieniona karma?

-         czy są to wymioty, regurgitacja czy odkrztuszanie?

-         czy jest kotem „wychodzącym”?

-         czy miał możliwość dostępu do substancji toksycznych?

-         czy były podawane jakieś leki, zioła lub dodatki żywieniowe?

-         czy był narażony na czynniki zakaźne?

-         czy jest apetyt?

-         kiedy był ostatnio odrobaczany?

-         stan zdrowia innych kotów, jeżeli takie są w domu

-         jaki jest związek z jedzeniem (czy wymioty są przed jedzeniem, po jedzeniu – ewentualnie w jakim odstępie czasu od ostatniego posiłku, czy niezależnie od podawania pokarmu)

-         jaki charakter mają wymioty (pieniste, żółć, pokarm, krew, fontannowe)

-         jaki jest stan ogólny kota?

-         barwa i konsystencja kału

-         czy kot nadmiernie się wylizuje?

-         czy je nadmierne ilości roślin?

-         czy ma spaczone łaknienie?

-         czy ostatnio ma powody do stresu? (czy coś zmieniło się w otoczeniu kota?

Odpowiedzi na te pytania ułatwią lekarzowi weterynarii postawienie właściwej diagnozy i przyspieszą powrót do zdrowia choremu zwierzakowi.

Lecznica weterynaryjna Feniks
01-312 Warszawa, ul. Siemiatycka 20
tel. (022) 353-86-28

• warunki środowiskowe
• tryb życia (choroba ta jest częściej obserwowana u kotów mało aktywnych, jedzących suchą karmę i mających nadwagę)
• płeć (częściej chorują kocury niż kotki; natomiast pogląd mówiący o tym, że kastrowane kocury chorują częściej niż niekastrowane jest nieprawdziwy)
• wiek i rasa (choroba ta dotyka koty w różnym wieku i różnej rasy, aczkolwiek udowodniono, że najrzadziej chorują koty syjamskie, a najczęściej perskie)
• pożywienie (wysoka zawartość niektórych mikroelementów w pokarmie może zwiększyć ryzyko wytrącania się w moczu kryształów)

 Objawy syndromu urologicznego są dość charakterystyczne i właściciel raczej nie ma problemów z ich zauważeniem. Do najczęstszych objawów SUK zaliczamy:

• oddawanie moczu poza kuwetę
• częste oddawanie moczu małymi porcjami, kropelkowanie
• częste odwiedzanie kuwety i próby oddawania moczu
• bolesne oddawanie moczu
• krwiomocz
• intensywne wylizywanie okolic prącia lub sromu a nawet całego brzucha
• niechęć do zabawy, poruszania się, apatia
• niechęć do jedzenia

Jeśli zauważymy podobne objawy u naszego zwierzaka powinniśmy jak najszybciej wybrać się z nim do lekarza weterynarii, ponieważ całkowite zatkanie cewki moczowej jest stanem groźnym dla zdrowia i życia kota. W ciągu doby może dojść do rozwoju mocznicy, czyli mogą pojawić się objawy związane z zatruciem organizmu produktami mocznika – kot staje się apatyczny, wymiotuje, nie ma apetytu; wtórnie dochodzi do ostrej niewydolności nerek i poważnych powikłań a nawet śmierci zwierzęcia.
Syndrom urologiczny kotów to objawy zapalenia pęcherza moczowego, w wyniku którego gromadzą się w świetle pęcherza złogi zbudowane ze złuszczających się komórek ściany pęcherza. Często w wyniku zaburzeń przemiany materii, wskutek nieodpowiedniej diety, predyspozycji genetycznych do złogów nabłonkowych dołączają się kryształy soli mineralnych (np. fosforany amonowo-magnezowe lub szczawiany wapnia), a powstający z nich „korek” zatyka światło cewki moczowej. Mocz gromadzi się w coraz bardziej rozciągającym się pęcherzu, ale nie może być wydalany przez zatkaną cewkę i pojawiają się objawy parcia oraz bólu.
Przyczyn zapalenia pęcherza moczowego jest wiele, niektóre z nich to:

• infekcje bakteryjne
• obecność kamieni moczowych
• idiopatyczne zapalenie pęcherza
• nowotwory
• przewlekła niewydolność nerek
• wady budowy anatomicznej
• wirus białaczki kotów

Leczenie syndromu urologicznego kotów jest zależne od istnienia danego schorzenia lub niedrożności cewki moczowej. W przypadku zatkania cewki najważniejszym krokiem jest usunięcie zatoru, co umożliwi normalne oddawanie moczu. By przeprowadzić odpowiednie leczenie, należy wcześniej udać się do lekarza weterynarii, w celu zdiagnozowania przyczyny wystąpienia SUK. Nie wolno nigdy podawać kotu jakichkolwiek preparatów bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem.

Co zrobi lekarz weterynarii, jeśli podejrzewa u naszego kota wystąpienie syndromu urologicznego?

Przede wszystkim zbada naszego pupila, bo ważną rzeczą jest ocena stanu ogólnego zwierzaka i jeśli z wywiadu wynika, że kot nie oddaje moczu już od wielu godzin, a w badaniu pęcherz moczowy jest powiększony i bolesny- najczęściej założy kotu cewnik, przez który mocz zostanie ewakuowany z pęcherza. Zabieg cewnikowania odbywa się w premedykacji, czyli w lekkim znieczuleniu ogólnym, gdyż jest bardzo nieprzyjemny, a nawet bolesny. Cewnik często jest zostawiany u kota na kilka dni, do czasu jego usunięcia kociak chodzi w kołnierzu ochronnym. Podczas wizyty, jeśli jest to możliwe, zostanie pobrany od razu mocz do badania oraz krew – w celu sprawdzenia czy nie doszło już do poważnych problemów w funkcjonowaniu nerek, wątroby, czy kotek nie jest odwodniony itd. Badanie moczu natomiast określa nam między innymi szereg parametrów, takich jak stan flory bakteryjnej pęcherza, obecność i rodzaj kryształków soli mineralnych, pH moczu, zawartość komórek zapalnych.
Dalsze leczenie jest związane z przyczyną choroby . Jeśli doszło do infekcji bakteryjnej kot będzie leczony antybiotykami, czasami nawet 2-3 tygodnie, przy występowaniu kryształów w moczu zaproponowana będzie odpowiednia dieta, która zapobiega nawrotom choroby zmieniając odczyn moczu i powodując rozpuszczanie soli mineralnych. Jeśli przyczyną nieoddawania moczu lub zapalenia pęcherza są kamienie moczowe najczęściej niezbędny jest zabieg chirurgiczny polegający na ich usunięciu.
Po epizodzie zatkania cewki moczowej bardzo ważna jest odpowiednia profilaktyka i regularne okresowe badania moczu, utrzymanie diety leczniczej i/lub antybiotykoterapia. Problemy z pęcherzem moczowym są często sprawą nawrotową, jeśli nie przestrzega się zaleceń lekarskich.
Jeśli zauważymy u naszych Pupili dziwne zachowania związane z korzystaniem z kuwety, martwi nas miauczenie dobiegające z kociej toalety to jak najszybciej poradźmy się w tej sprawie lekarza weterynarii, gdyż syndrom urologiczny jest zjawiskiem dość często występującym, a dla naszych Futrzastych Przyjaciół bardzo nieprzyjemnym i niebezpiecznym.

Lecznica weterynaryjna Feniks
01-312 Warszawa, ul. Siemiatycka 20
tel. (022) 353-86-28

Zanim nasz przygarnięty kotek otrzyma niezbędne szczepienia przede wszystkim musi być zbadany przez lekarza weterynarii. Bardzo często młode kociaki przygarnięte przez nas „z podwórka” cierpią na tzw. katar koci – jedną z kilku groźnych chorób wirusowych lub zapalenie uszu, są zapchlone itd. i nie mogą być od razu zaszczepione.
Kotka należy odrobaczyć i odpchlić (lekarz dobierze preparat w zależności od wieku i wagi naszego pupila), a następnie w odpowiednim odstępie czasu od odrobaczenia zaszczepić przeciwko chorobom zakaźnym -takim jak panleukopenia,  katar koci, chlamydioza, białaczka. Jeśli w przyszłości kotek ma wychodzić na dwór bardzo wskazanym jest szczepienie przeciwko wściekliźnie. Odrobaczanie naszego zwierzaka powinno powtarzać się co 6 miesięcy, szczepienie przeciwko wściekliźnie i chorobom zakaźnym 1 raz w roku. Pamiętajmy o zabezpieczaniu kotka przed pchłami i kleszczami w ciepłych porach roku, jeśli kot jest zwierzakiem wychodzącym.

Lecznica weterynaryjna Feniks
01-312 Warszawa, ul. Siemiatycka 20
tel. (022) 353-86-28

Łączenie kota z toksoplazmozą jest dość powszechne. Połowa potencjalnych nabywców rezygnuje z kota tylko z tego powodu.
Tymczasem kot, jako zwierzę, istota żywa, sam nie zaraża człowieka. Natomiast ma istotne znaczenie dla samego pasożyta Toxoplasma gondii, który obrał sobie kota za cel do rozmnażania, przy pomocy którego rozprzestrzenia się w środowisku na całym świecie.
Hodowcy kotów rasowych poprosili mnie, aby w popularnej formie wyjaśnić ten dość skomplikowany problem z kotem w tle.
Zgodziłam się bez wahania.
Trudno mi wymazać z pamięci dwa zdarzenia, które charakteryzują powszechne odczucie, że kot – to toksoplazmoza. Młoda para nabyła u mnie kocurka Rosyjskiego niebieskiego, z rodowodem po championach, zaszczepionego na rok i w pełni zdrowia. Po dwóch dniach otrzymałam telefon z informacją, że małżonkowie byli zmuszeni kota uśpić, ponieważ okazało się, że żona jest w ciąży. Tak, jak w opisanym dramacie padł ofiarą niewiedzy kociak, tak w drugim przypadku bohaterem zdarzenia byłam ja sama. Znalazłam się u specjalisty i kiedy okazało się, że mam koty, badanie w kierunku toksoplazmozy było ze wskazań lekarskich. Nie pomogły wyjaśnienia, które w zasadzie powinny zwolnić mnie od tych badań. Wiele lat temu leżałam w szpitalu z powodu wystąpienia u mnie klinicznej postaci toksoplazmozy, nabytej od ptaków. Mam ustabilizowany poziom przeciwciał do końca życia, które chronią mnie przed powtórnym zarażeniem. Przy okazji wyszło na jaw, że o seks posądzam pierwotniaki, co w przypadku toksoplazmozy kota akurat jest prawdą. Postanowiłam tę prawdę opisać.
Nie będę przedstawiać toksoplazmozy w kategorii mitu. Bagatelizowanie tej choroby może kogoś kosztować tragedię rodzinną, posiadanie niepełnosprawnego dziecka z uszkodzonym mózgiem lub nabycie choroby, jednej z najtrudniejszych do klinicznego zdiagnozowania tak u ludzi, jak i u zwierząt.
Kliniczne postacie toksoplazmozy podlegają ustawowemu zgłoszeniu, a wrodzone u dzieci – rejestracji. Toksoplazmoza znajduje się w spisie chorób zawodowych lekarzy weterynarii, którzy są najbardziej ze wszystkich zawodów narażeni na zarażenie.
W corocznych raportach Europejskiego Urzędu do spraw Bezpieczeństwa Żywności uwzględniona jest m.in. toksoplazmoza. Postać nabyta tej choroby, w przeciwieństwie do wrodzonej jest łatwa do wyleczenia. Natomiast nie leczona, przy zaatakowaniu mózgu może zakończyć się zgonem.
Nie mam też w planie pogłębiać lęku u tych, którzy boją się panicznie toksoplazmozy, mając wiedzę niepełną, najczęściej ukierunkowaną wyłącznie na kota.
Kiedy w restauracji w Kairze, między stolikami łaziło pięć rudych kotów, tylko polska grupa biesiadników podniosła alarm – „Co to, u nich nie ma SANEPIDU?” W końcu ktoś wykrzyknął: toksoplazmoza! – na co przyłapany kelner odpowiedział – „yes, yes”, co oczywiście nikogo nie usatysfakcjonowało. Na drugi dzień koty siedziały na murku przed restauracją, jak łatwo się domyśleć, do czasu wyjazdu Polaków.
Pierwotniak wywołujący chorobę – Toksoplasma gondii – został opisany w roku 1908. Mimo szerokiego rozpowszechnienia na całym świecie, nie udało się jak dotąd, opracować skutecznej eliminacji go ze środowiska. Szczepionka o nazwie Ovilis Toxovax, która mogłaby przynajmniej częściowo rozwiązać problem, jest na razie produkowana wyłącznie dla owiec.
Toksoplasma gondii atakuje niemal wszystkie kręgowce. Chorują zwierzęta gospodarskie i domowe, dzikie, gryzonie, ptaki i człowiek. Kiedy skażone zostały wody oceanu zaraziły się także ryby i morskie ssaki. U człowieka istnieją najrozmaitsze podziały kliniczne choroby: postać nabyta, wrodzona, węzłowa, oczna, przewlekła, ostra, itp.. Rozpracowany jest też dokładnie skomplikowany sposób rozmnażania się pasożyta i rozprzestrzeniania się form inwazyjnych w środowisku. Aby zrozumieć istotę zagrożenia musi się podać chociaż w przybliżeniu niektóre dane z biologii tego pasożyta.
Rozmnażanie się toksoplazmy jest wyjątkowo skomplikowane. Pomijając już opis poszczególnych przeobrażeń w etapach rozwoju pierwotniaka, trzeba przynajmniej przedstawić dwa sposoby mnożenia się w organizmach atakowanych zwierząt: pierwszy przez podział na dwa osobniki potomne – jest to tzw. rozmnażanie bezpłciowe. Taki proces mnożenia się jest u wszystkich zwierząt i ludzi. Po zjedzeniu sporulującej oocysty, czyli inwazyjnej formy pasożyta, uwalniają się w jelitach sporozoity, penetrują przez jelito do układu krwionośnego i z krwią, a także z limfą przedostają się do licznych tkanek. Tam dochodzi do szybkich podziałów, czego efektem, po osiemnastu dniach od zarażenia jest wytwarzanie się postaci przetrwalnikowych – cyst. Lokalizują się one najczęściej w mięśniach, sercu, mózgu, oczach, płucach, węzłach chłonnych, żeńskim układzie rozrodczym i wielu innych miejscach. Cysty te mają zdolność przetrwania w organizmie przez wiele lat, po czym ulegają zwapnieniu. Nie można ich wyleczyć, ani usunąć z organizmu. Stymulują one układ odpornościowy do wytwarzania przeciwciał, które chronią zarażonych ludzi i zwierzęta praktycznie do końca życia przed ponowną inwazją. Cysty te przeważnie są przyczyną zakażenia utajonego, lecz przy niewydolnym układzie odpornościowym mogą być powodem wystąpienia klinicznej postaci choroby. Dlatego wszystkie źródła podają, że główną przyczyną zarażenia się ludzi jest spożywanie surowego mięsa z cystami. Dotyczy to także posiłków niedogotowanych, niedosmażonych i co najważniejsze, pozbawionych przed przyrządzaniem tzw.głębokiego mrożenia. Cysty bowiem giną w temperaturze powyżej 66ºC i poniżej –20ºC, o ile proces mrożenia trwa przynajmniej 2 dni. Przy obecnej technologii produkcji i składowania mięsa takie mrożenie powinno być powszechnie stosowane. Przyjmuje się, że 90% zarażeń nabytej formy u ludzi pochodzi z mięsa, a tylko 10% z innych źródeł, czego nie można odnieść do zwierząt, np. roślinożernych.
Dopóki znana była tylko jedna forma rozmnażania się toksoplazm przez podział u tzw. żywicieli pośrednich, nikt się kota nie czepiał. Spożywanie mięsa kota na surowo, jeśli nawet było udziałem człowieka (głód, wojny), nie ma obecnie znaczenia w naszych kręgach kulturowych. Dopiero odkrycie w drugiej połowie XX wieku, że w cyklu rozwojowym toksoplazmy istnieje jeszcze druga forma, cykl rozmnażania płciowego, który występuje wyłącznie u kotowatych, pozwoliło uznać kota za żywiciela ostatecznego i głównego sprawcę zarażenia środowiska.
Kot zaraża się przez polowanie na opanowane przez toksoplazmy drobne gryzonie i ptaki. Oprócz rozwoju pierwotniaków jak u żywicieli pośrednich, w jelicie cienkim kota dochodzi do płciowej formy rozmnażania się pasożyta, kiedy dwie gamety łączą się w zygotę. Następuje gwałtowne i bardzo intensywne namnażanie się pierwotniaków, które w formie oocyst wydalane są z kałem. Cały ten cykl namnażania i wydalania oocyst trwa około trzech tygodni. Oocysty wydalone z kałem są nieinwazyjne. Nie można się nimi zarazić bezpośrednio po wydaleniu kału. Zarażony kot już po 10. – 14. dniach uruchamia swój układ odpornościowy i rozpoczyna walkę z toksoplazmozą. Pasożyty chcąc przeżyć muszą się spieszyć. Z punktu widzenia epidemiologicznego nie zdążą, gubi ich ten długi i skomplikowany rozwój. Muszą go dokończyć w środowisku zewnętrznym. Wydalona oocysta, aby przeobrazić się w formę imwazyjną, zdolną do zarażenia, potrzebuje w zależności od warunków środowiskowych 3 – 10 dni, średnio około tygodnia. Aby tego dokonać w ciągu trzech dni, potrzebna jest wilgotna ziemia, temperatura otoczenia 20ºC i dostęp tlenu. Lepsze są warunki w ogrodzie niż w kuwecie. Szczególnie narażone na zanieczyszczenie są działki i ogródki, po których wałęsają się bezdomne koty, korzystające z możliwości polowań na gryzonie i ptaki. Oocysty w środowisku zewnętrznym odbijają sobie wielokrotnie ucieczkę przed przeciwciałami i są zdolne do inwazji przez wiele miesięcy, nawet do dwóch lat. I dopiero w środowisku zewnętrznym, po wydaleniu kału i przeobrażeniu się oocyst w formy inwazyjne, można zarazić się od kału kota. Dlatego tak uparcie wszyscy doradzają codzienne sprzątanie kuwety, najlepiej w rękawiczkach. Jednak w kuwecie wypełnionej pochłaniaczami wilgoci nie ma najlepszych warunków dla przetrwania pasożyta. Najlepszym środkiem do odkażania jest wrzątek. Pasożyty te w żadnej postaci nie przeżywają temperatury 66ºC.
Do bezpośredniego zarażenia kot – człowiek może dojść w następujących sytuacjach:
- sekcja kotów padłych uprzednio zarażonych lub zabiegi położnicze i chirurgiczne wykonywane bez odpowiedniego zabezpieczenia;
- zdejmowanie ze zwierząt zarażonych skóry lub wstępne prace garbarskie wykonywane bez rękawiczek (kontakt z mięsem kota).
Kto najbardziej narażony jest na zarażenie pierwotniakiem Toxoplasma gondii?
1. Kobiety w ciąży, które nigdy przedtem nie zetknęły się z toksoplazmą i nie mają ochronnych przeciwciał. Jeśli w trakcie trwania ciąży zetkną się z materiałem zanieczyszczonym Toxoplasma gondii łatwo dochodzi do zarażenia. W pierwszym trymestrze ciąży może nastąpić poronienie, w dalszych uszkodzenie płodu. Po zarażeniu pojawiają się przeciwciała i następuje ich stały wzrost (IgA, IgE, IgG, IgM), co wykorzystuje się w diagnostyce tej choroby.
Okoliczności sprzyjające zarażeniu:
- spożycie mięsa surowego z cystami, niedogotowanego lub niedopieczonego;
- obróbka mięsa niewiadomego pochodzenia (bez głębokiego mrożenia);
- spożywanie nieumytych roślin, rosnących na terenach, w których może być zagrzebany kał kota w okresie choroby i wydalania oocyst;
- czynności ogrodnicze wykonywane bez rękawiczek, na terenach, gdzie mogą znajdować się polujące koty;
- dotykanie bez rękawiczek kału kota, który jest w okresie wydalania oocyt; kał musi przeleżeć w kuwecie co najmniej trzy dni.

2. Lekarze weterynarii mający styczność z chorobami i zwłokami zwierząt.
3. Osoby o obniżonej odporności, chorujące na AIDS, zakażone wirusem HIV, po przeszczepach, leczone lekami immunosupresyjnymi.
Nie można zarazić się od kota, który pochodzi z hodowli bezwybiegowej lub kota, który stale przebywa w domu, jeśli zwierzęta te dostają gotową karmę. Kot pochodzący z hodowli prawdopodobnie nie posiada przeciwciał i może być wrażliwy na zarażenie po zetknięciu się z pasożytami (polowanie na myszy i ptaki). Nie jest jasny stan zagrożenia toksoplazmozą kotów znalezionych na działce, urodzonych w piwnicy, adaptowanych ze schronisk, bezdomnych, czyli rozmaitych dachowców, które znajdują dom w mieszkaniach ludzi. Można tylko teoretycznie przypuszczać, na podstawie wcześniej przeprowadzonych badań, że 50 – 74% tych kotów ma przeciwciała. Dotyczy to również kotów wiejskich. Koty z przeciwciałami zetknęły się z pasożytami i trzytygodniowy okres wydalania oocyst mogą mieć za sobą. Koty bez przeciwciał mogą być dalej wrażliwe.
Trudno jest ocenić kiedy koty są w okresie choroby i wydalania oocyst. Jeśli mają biegunkę istnieje możliwość zbadania kału i znalezienia oocyst. Takie badanie można wykonać tylko w lecznicy. Najpewniejszą formą zdiagnozowania toksoplazmozy u ludzi i zwierząt są badania serologiczne (ELISA), które przy wyniku pozytywnym trzeba wykonywać kilkakrotnie. Znalezienie pasożyta jest możliwe metodą PCR, co wykorzystuje się przeważnie u ludzi w przypadkach okulistycznych i neurologicznych.
Rozpoznanie choroby w postaci klinicznej sprawia olbrzymią trudność tak lekarzom medycyny, jak i weterynarii. Dlatego większość przypadków klinicznych nie jest w ogóle rozpoznawana. Nie ma ani jednego objawu typowego dla tej choroby, który mógłby nasuwać jej podejrzenie.
Starsze koty nie wykazują żadnych objawów chorobowych, a u młodych występuje mierna biegunka, stany podgorączkowe, anemia, obrzęk podszczękowych węzłów chłonnych, żółtaczka, objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, co przeważnie nasuwa podejrzenie FIP. Jedynie u ciężarnych kotek, przy zarażeniu, występuje poronienie, rodzenie martwych płodów lub śmierć urodzonych kociąt w ciągu pierwszych godzin życia, rzadziej dni. Kocięta z wrodzoną toksoplazmozą nie mają szans na przeżycie.
U człowieka każdy objaw niejasny, manifestujący się obrzękiem węzłów chłonnych, zapaleniem siatkówki, bliznami na siatkówce oka, stanami podgorączkowymi, anemią, bólami mięśni i co najważniejsze poronieniem lub trudnymi do diagnozy objawami ze strony ośrodkowego układu nerwowego, powinien podlegać wykluczeniu toksoplazmozy.

prof. Wanda Borzemska
Hodowla Kotów Rosyjskich Niebieskich „Minora”

Najczęstsze pytania i odpowiedzi

CO TO JEST FIV?

FIV jest wirusem niedoboru immunologicznego kotów. Infekcja nim, podobnie jak zakażenie HIV u ludzi, pozostaje na całe życie i może upośledzać funkcje układu immunologicznego. FIV występuje na całym świecie. Rozpowszechnienie sięga około 3,0-5,5% ogółu kotów. W naszym laboratorium pośród zbadanych w ubiegłym roku zwierząt, 4,8% okazało się zakażonych.

JAK PRZENOSI SIĘ FIV?

Ponieważ FIV przenosi się głównie przez rany kąsane, występuje najczęściej u kotów niekastrowanych powyżej piątego roku życia. Kocięta mogą zarazić się od matki podczas ciąży lub podczas laktacji.

JAKIE NASTĘPSTWA MA ZAKAŻENIE WIRUSEM FIV?

Do infekcji FIV może dojść dużo wcześniej zanim u kota rozwiną się pierwsze wyraźne objawy kliniczne. Oznaki choroby są wcześniej bardzo dyskretne. Występuje krótkotrwała gorączka, brak apetytu i powiększenie węzłów chłonnych. Bardzo rzadko dochodzi do wystąpienia bardziej nasilonych objawów. Później koty są przez wiele miesięcy lub lat zakażone bezobjawowo. Następnie dochodzi do postępującego osłabienia układu immunologicznego i kot wykazuje pierwsze objawy choroby. Przede wszystkim w 30-50% przypadków obserwujemy zmiany w jamie ustnej. Poza tym występują zapalenie dróg oddechowych aż do zapalenia płuc. Mogą nasilać się choroby wątroby i nerek. Rany skóry spowodowane wtórnym zakażeniem bakteryjnym źle się goją. W końcowej fazie choroby dochodzi, podobnie jak w zakażeniach HIV u ludzi, do całkowitego załamania układu odpornościowego. Jednak niektóre koty mimo zakażenia nie wykazują wyraźnych objawów chorobowych i dożywają późnej starości.

CZY ISTNIEJE LECZENIE WIRUSOWEGO NIEDOBORU IMMUNOLOGICZNEGO?

Niestety, jeśli kot raz się zarazi, nie ma możliwości eliminacji wirusa, który na stałe pozostaje w komórkach. Można próbować stosunkowo drogiej terapii przeciwwirusowymi lekami z medycyny ludzkiej przeciw HIV, które ograniczają replikację wirusa oraz wzmacniają układ odpornościowy. Można też stosować leki immunostymulujące. Jednocześnie, w razie konieczności powinno się prowadzić leczenie towarzyszących infekcji bakteryjnych i chorób narządowych. Zdrowi nosiciele FIV powinni być regularnie szczepieni i odrobaczani.

JAK DUŻE JEST RYZYKO, ŻE INNE KOTY W DOMU TEŻ ZACHORUJĄ?

Na szczęście ryzyko zakażenia w grupie kotów trzymanych razem jest bardzo małe, ponieważ z reguły nie dochodzi już do walk dla ustalenia hierarchii. Jednak nie powinno się wprowadzać do domu nowych zwierząt, żeby uniemożliwić występowanie ran kąsanych. Koty będące w długiej fazie zakażenia latentnego, wydalają wirus w nieznacznym stopniu w ślinie, dlatego zakażenie przez miski do jedzenia jest niemożliwe.

CZY ISTNIEJE SZCZEPIENIE PRZECIWKO FIV?

W 2002 roku wprowadzono w USA szczepionkę. Pierwsze badania wykazują jej skuteczność na około 82%. Jest to szczepionka z inaktywowanym wirusem, który stymuluje wytwarzanie przeciwciał. Szczepione koty, podobnie jak zakażone, w teście serologicznym są dodatnie. Dlatego przy testem tym nie jest możliwe odróżnienie kotów szczepionych od zakażonych.

—————————————-

CO TO JEST BIAŁACZKA (FeLV)?

Białaczka kotów, jest chorobą wirusową wywołaną przez retrowirus FeLV. Występuje u kotów domowych na całym świecie. Najczęściej chorują osobniki młode.

CZY MÓJ KOT POZOSTANIE DO KOŃCA ŻYCIA ZARAŻONY WIRUSEM BIAŁACZKI?

Jeśli kot zarazi się wirusem białaczki, istnieją trzy możliwości przebiegu infekcji: w większości przypadków, u około 60% zwierząt układ immunologiczny jest w stanie całkowicie usunąć wirus z organizmu i te zwierzęta nie chorują. W około jednej czwartej infekcji dochodzi niestety do śmiertelnej choroby. Trzecią możliwością jest tak zwana infekcja latentna. W tym przypadku wirus przebywa w pewnych komórkach szpiku kostnego i może pozostawać w uśpieniu często przez wiele lat, bez ujawniania się choroby. U tych kotów testy na wykrycie antygenu FeLV dają ujemne wyniki, ponieważ wirus (a więc i jego antygen) nie występuje we krwi. Niestety, stres lub inna choroba, np. zakażenie FIV może doprowadzić do reaktywacji infekcji latentnej i kot zachoruje. Ta forma infekcji prowadzi przede wszystkim do wiremii, gdy przed szczepieniem wynik testu był ujemny, a po roku dodatni.

KIEDY MA SENS SZCZEPIENIE PRZECIW BIAŁACZCE,?

Szczepienie przeciw FeLV daje dobrą odporność. Testy stosowane do wykrywania antygenu FeLV nie wykrywają wirusa szczepionkowego. Dlatego można ustalić czy szczepiony kot jest zakażony czy nie.

CZY ISTNIEJE LECZENIE BIAŁACZKI?

Przy nasilonych objawach białaczki leczenie w większości przypadków nie jest już możliwe. Podobnie jak w przypadku FIV, można zwalczać infekcje towarzyszące występujące z powodu osłabienia układu immunologicznego. W przypadku występowania mięsaków limfatycznych, można spróbować chemioterapii by stłumić rozwój guzów. Można zastosować koci interferonu-omega w celu ograniczenia replikacji wirusa i pobudzenia układu immunologicznego. Warto tego próbować przede wszystkim u kotów zakażonych niewykazujących objawów klinicznych.

JAK DUŻE JEST RYZYKO, ŻE INNE KOTY W DOMU TAKŻE ZACHORUJĄ?

Ponieważ ślina kotów zakażonych FeLV jest bardzo zaraźliwa, ryzyko zarażenia jest znacznie wyższe, niż w przypadku FIV. Wszystkie pozostałe koty powinny być zbadane i w przypadku, gdy wynik testu jest ujemny, powinny być jak najszybciej zaszczepione.

KIEDY KOTY POWINNY ZOSTAĆ ZBADANE NA BIAŁACZKĘ?

1.      Nieznany jest ich status immunologiczny.

2.      Nowy kot trafia do domu.

3.      Chory kot, który wcześniej był ujemny, a następnie miał możliwość kontaktu z kotami zakażonymi (wolno żyjące).

4.      Zdrowe zwierzę po kontakcie ze zwierzętami, u których badanie wykazało FIV lub FeLV.

5.      Pożądane przed szczepieniem przeciw FeLV i FIV.

KIEDY MOGĘ WZIĄĆ DO DOMU NOWEGO KOTA?

Retrowirusy w nieznacznym stopniu przeżywają w środowisku, z zasady wystarcza czyszczenie i dezynfekcja misek, kuwety i innych rzeczy, z których korzystało zwierzę. Przedmioty, których nie da się zdezynfekować powinny zostać usunięte.

————————————–

CO TO JEST FIP?

Zakaźne zapalenie otrzewnej kotów (FIP) jest chorobą wywoływaną przez koronawirus (FCoV). Jeśli dochodzi do powstania FIP, klinicznie uwidaczniają się dwie formy: wysiękowa i bezwysiękowa. W postaci wysiękowej dochodzi do tworzenia znacznej ilości płynu w jamie brzusznej, natomiast w formie bezwysiękowej do powstawania ziarniniaków w narządach. Dotyczy to głównie wątroby i płuc, a także nerek. Takie koty wykazują niedokrwistość, żółtaczkę, wychudzenie i gorączkują.

JAK POWSTAJE FIP?

Po infekcji koronawirusami (FCoV) najpierw namnażają się one w jelicie cienkim. Ta infekcja najczęściej przebiega bezobjawowo lub ma lekki przebieg. Stamtąd wirus może trafiać do węzłów chłonnych jelitowych oraz do różnych narządów. Czy dojdzie do wystąpienia choroby, zależy od układu immunologicznego zwierzęcia, a także od zjadliwości szczepu wirusa. Następnie dochodzi, podobnie jak w przypadku alergii, do nadmiernej reakcji ze strony układu odpornościowego, a potem występują objawy kliniczne.

JAK PRZENOSZĄ SIĘ KORONAWIRUSY?

Koronawirusy kotów przenoszą się z zakażonym kałem i śliną. Koty zarażają się głównie dzieląc z innymi kotami miski do jedzenia i kuwety.

CZY ISTNIEJE METODA LECZENIA FIP?

Niestety nie!

NA ILE PEWNE JEST ROZPOZNANIE FIP?

Niestety przyżyciowo nie jest ono pewne. Jednak dzięki różnym badaniom serologicznym i molekularnym można uprawdopodobnić rozpoznanie. Podwyższone stężenie białka całkowitego w surowicy i charakterystyczny jej elektroforegram mogą dać dalsze wskazówki.

KIEDY BADANIE SEROLOGICZNE MA SENS?

Potwierdzenie serologiczne miana przeciwciał u zdrowego zwierzęcia jest zawsze zalecane, gdy stan seronegatywny zostanie zakłócony. Także przed szczepieniem przeciw FIP sensowna jest określenie miana przeciwciał. Ich obecność mówi o tym, że kot miał kontakt z koronawirusem. U zdrowych kotów, szczególnie pochodzących z hodowli i schronisk, często występują przeciwciała w surowicy. Nie musi to oznaczać, że koty te nie zachorują na FIP. Przy podejrzeniu FIP wykazanie obecności przeciwciał anty-koronawirus jest częścią bardzo trudnego procesu diagnostycznego. W niektórych przypadkach także u chorych zwierząt występują niskie miana przeciwciał. Dochodzi tu bowiem do związania przeciwciał z wirusem, przez co nie da się ich już wykazać.

KIEDY POTWIERDZENIE OBECNOŚCI WIRUSA W KALE MA SENS?

Badaniem PCR można wykazać obecność koronawirusa kotów w kale. W ten sposób uzyskuje się szybko i łatwo odpowiedź, które zwierzęta w stadzie wydalają wirus i w związku z tym powinny być odizolowane od pozostałych.

Można zbadać zwierzęta przed zakupem lub sprzedażą, przed kryciem lub wystawami, dzięki czemu rozprzestrzenianie wirusa będzie mniejsze. W przyszłości w grupach kotów serologicznie ujemnych można będzie uzyskać pewność dzięki połączeniu badań serologicznych z badaniami kału. Rutynowo badane w naszym laboratorium próbki kału kotów okazały się być w 54% dodatnie pod względem koronawirusów. Siewstwo bez objawów klinicznych FIP jest zjawiskiem częstym. Zakażone koty mogą wydalać wirus przez ponad pół roku.

SZCZEPIENIE PRZECIWKO FIP – TAK CZY NIE?

W szczepionce specjalny koronawirus jest wprowadzany do nosa. Dzięki temu ma powstać odporność we wrotach zakażenia, czyli tam, gdzie występuje pierwszy kontakt z koronawirusem, jednak z reguły nie pojawiają się przeciwciała we krwi. Niestety szczepienie nie daje 100% ochrony, ale zmniejsza ryzyko infekcji.

KIEDY MOGĘ WPROWADZIĆ NOWE ZWIERZĘ DO DOMU?

Ponieważ koronawirusy w niewielkim stopniu przeżywają w środowisku, dlatego wystarcza z reguły mycie i dezynfekcja misek, kuwet oraz wszystkich używanych przez zwierzę przedmiotów. Rzeczy, których nie da się zdezynfekować powinny zostać usunięte. W wyschniętym kale wirus może przetrwać do siedmiu tygodni. W normalnych warunkach pogodowych koronawirusy przeżywają około dwa tygodnie. Później można zwykle wprowadzić nowego kota do domu.

CZY FIP JEST PROBLEMEM DOTYCZĄCYM SKUPISK KOTÓW?

Tak. Koty żyjące w skupiskach (w hodowli lub schronisku) wykazują znacznie wyższe ryzyko (>10%) zachorowania na FIP, niż koty trzymane pojedynczo lub parami. Przyczyną tego jest fakt korzystania z tych samych misek i kuwet, co sprawia, że ryzyko infekcji jest znacznie wyższe.

LABOKLIN Polska Sp. z o.o.
Weterynaryjne Laboratorium Diagnostyczne
ul. Powstańców Śląskich 101
01-495 Warszawa
tel. +48 (0)22 691 93 10
fax +48 (0)22 691 92 92

Streszczenie

Tzw. koci katar jest zespołem objawów, z którymi lekarz weterynarii ma często do czynienia, któremu to jednak przez długi czas nie poświęcano szczególnej uwagi.

Jednak w związku z zaobserwowanymi niedawno ciężkimi, a nawet śmiertelnymi przypadkami oraz z aktualną dyskusją na temat szczepionki choroba ponownie znalazła się w centrum zainteresowania. Mimo, iż obraz kliniczny z reguły jest jednolity, stoi za nim cały szereg drobnoustrojów wywołujących, a przynajmniej komplikujących przebieg choroby, co często utrudnia działania diagnostyczne i leczenie.

W badaniu przeprowadzonym z udziałem 68 kotów wykazujących objawy kliniczne pobrano wymazy ze spojówek i z gardła, który poddano analizie metodą PCR na obecność wirusów FHV i FCV oraz bakterii Chlamydophila felis, Bartonella henselae i Mycoplasma felis. Celem badania było stwierdzenie, który z drobnoustrojów przeważa i jak przedstawia się udział poszczególnych drobnoustrojów na tle ogólnej liczby infekcji mieszanych.

Herpeswirus kotów (FHV) jest herpeswirusem α i z genetycznego punktu widzenia jest stosunkowo homogeniczny, gdyż występuje tylko w jednym serotypie. W jego przypadku mamy do czynienia głównie z objawami ze strony układu oddechowego takimi jak nieżyt nosa czy zapalenie zatok połączone z wypływem z oczu i z nosa. Dochodzi także do zapalenia spojówek, a często również do owrzodzeń rogówki.

Z reguły objawy te ustępują w stosunkowo krótkim czasie, lecz infekcja przechodzi w stan latencji i pod wpływem stresu może się w każdej chwili uaktywnić. Za główne miejsce latencji wirusa uważa się zwój nerwu trójdzielnego.

Kaliciwirus kotów (FCV) jest bezotoczkowym wirusem z grupy RNA i wykazuje

znaczną oporność na czynniki zewnętrzne. Istnieją liczne szczepy tego wirusa wykazujące jedynie niewielkie zmiany serologiczne, natomiast silnie zróżnicowaną

zjadliwość, w wyniku czego obserwuje się silne zróżnicowanie genetyczne. W praktyce oznacza to, iż również zwierzęta szczepione mogą mieć potencjalnie kontakt z wirusem, wobec którego wykazują niedostateczną odporności lub też jej całkowity brak. Objawy kliniczne mogą być bardzo zróżnicowane – od zapalenia dziąseł i jamy ustnej do bólu stawów i mięśni. Podtypy o wysokiej zjadliwości mogą wywoływać ciężkie infekcje ustrojowe o przebiegu śmiertelnym. U części kotów dochodzi do infekcji przetrwałej, a wirus wydalany jest w przerywanych odstępach czasu.

Chlamydophila felis jest wewnątrzkomórkowym patogenem Gram-ujemnym, który nie posiada zdolności samodzielnego namnażania, lecz zdany jest na działanie enzymów komórki będącej jego żywicielem. Infekcja tym drobnoustrojem stanowi u kotów jedną z głównych przyczyn zapalenia spojówek, może jednak wywoływać również gorączkę, stany letargowe oraz paraliż.

Patogen przenoszony jest przez bezpośredni kontakt z wydzieliną spojówki. Możliwe są również infekcje przetrwałe, a u niektórych zwierząt mogą pojawić się utrzymujące się tygodniami objawy ze strony układu oddechowego.

Mykoplazmy są patogenami prokariotycznymi. Można wyróżnić ich postać hemotroficzną (Mycoplasma haemofelis / Mycoplasma haemominutum/ “Candidatus Mycoplasma turicensis”) oraz postać niehemotroficzną (Mycoplasma felis). Poza ustrojem mykoplazmy są bardzo nietrwałe. Występują na błonach śluzowych układu oddechowego i moczowo-płciowego, gdzie przez długi czas nie wywołują reakcji immunologicznej u zainfekowanego osobnika. Stosunkowo rzadko wywołują schorzenia górnych dróg oddechowych.

Do najczęstszych objawów klinicznych należy zapalenie spojówek oraz nieżyt nosa. Po 2-4 tygodniach może nastąpić spontaniczne samowyleczenie. Do tej pory nie udało się wyjaśnić, czy mykoplazmy są patogenem o działaniu pierwotnym czy jedynie wtórnym.

Bartonella jest bakterią Gram-ujemną mogącą pasożytować wewnątrz komórek.Przenoszona jest przez pchły i kleszcze. Uważa się, iż bakteria ta jest odpowiedzialna za „chorobę kociego pazura“ u ludzi. U kotów zakażenie rzadko wywołuje chorobę. Może natomiast wywoływać gorączkę, bolesność mięśni, lokalne

powiększenie węzłów chłonnych, sporadycznie również objawy neurologiczne,

które ustępują jednak już po kilku dniach, a czasem po kilku tygodniach. Ostatnio przedmiotem dyskusji jest coraz częściej udział pałeczki Bartonella henselae w zapaleniu dziąseł i zapaleniu jamy ustnej.

Materiał diagnostyczny i metodyka

Koty

Próbki pozyskane zostały w ramach projektu sterylizacji wolno żyjących kotów. W tym celu zwierzęta zostały złapane, wysterylizowane, a następnie poddane leczeniu.

Dodatkowo od każdego kota z objawami kociego kataru pobrano wymazy ze spojówek i z gardła.

Sporządzone z wymazów próbki zostały umieszczone w specjalnym transporterze (M4RTR firmy Remel) i do czasu dalszej analizy przechowywane były w temperaturze +4°C.

Badania z zakresu biologii molekularnej

Ze wszystkich wymazów pobranych ze spojówek i gardła sporządzono przy użyciu zestawu diagnostycznego QIAamp Viral RNA Mini Kit firmy Qiagen GmbH z Hilden ekstrakt materiału genetycznego zawierający DNA i RNA poszczególnych patogenów. Ponieważ odstąpiono od wytrawienia materiału DNAzą, uzyskana ilość preparatu zawierała zarówno RNA jak i DNA. Badania PCR w kierunku FHV wykonano w sposób opisany przez Weiglera (Weigler et al, 1997), w kierunku FCV metodą Helpsa (Helps et al, 2003) i Truyena (indywidualna konsultacja), w kierunku Mycoplasma felis metodą Chalkera (Chalker et al., 2004), w kierunku Bartonella henselae metodą Margolisa (Margolis et al, 2003), a w kierunku Chlamydophila felis metodą Messnera (Messner et al., 1997).

Wyniki

Analiza próbek pobranych od 68 kotów wykazujących objawy kliniczne wykazała, że wśród zwierząt, od których pobrano wymaz z gardła, 35,8% zainfekowanych jest   wirusem FCV. Udział zwierząt zainfekowanych Mycoplasma felis był wyższy i wynosił 46,3%. U 9% kotów stwierdzono infekcję pałeczką Bartonella henselae. U 10 kotów stwierdzono podwójną infekcję Mycoplasma felis, a u dwóch potrójną z dodatkowym udziałem pałeczki Bartonella henselae. W żadnej z próbek nie stwierdzono obecności wirusa FHV (ryc.1).

Analiza wymazów spojówkowych wykazała, że 1,5% przebadanych kotów jest nosicielem wirusa FHV oraz że podobna liczba zwierząt jest zakażona bakterią Chlamydophila felis. Zakażenie bakterią Mycoplasma felis stwierdzono u 4,5% zwierząt. Zdecydowanie najwięcej wymazów spojówkowych, bo aż 44%, wykazało obecność wirusa FCV. U jednego z kotów stwierdzono jednoczesną obecność FHV i FCV, a u trzech kotów z FCV stwierdzono dodatkowo infekcję bakterią Mycoplasma felis (ryc. 2).

Dyskusja

Dzięki klasycznym objawom diagnoza kliniczna kociego kataru jest prosta, lecz z punktu widzenia leczenia i prognozy bardzo ważnym jest potwierdzenie obecności przedmiotowych patogenów.

Ze względu na działanie szczepionki przeciwko kociemu katarowi wynik wskazujący na zakażenie wirusami FHV i FCV uzyskany na podstawie obecności przeciwciał należy interpretować z ostrożnością. Dlatego zalecanym rozwiązaniem diagnostycznym jest bezpośrednie, wrażliwe a jednocześnie nieinwazyjne (wymaz!) badanie metodą PCR. Analiza wymazów z gardła pokazuje jednoznacznie, iż najczęstsze są zakażenia wirusem FCV i bakterią Mycoplasma felis. Do tej pory uważano, że Mycoplasma felis jest jedynie patogenem wtórnym, lecz uzyskane wyniki świadczą o tym, iż w przypadku zapalenia dziąseł i jamy ustnej u kota patogen ten może również być czynnikiem pierwotnym. Zadziwiające jest to, iż na podstawie wymazu z gardła u żadnego ze zwierząt nie stwierdzono wirusa FHV. Możliwe jest, że FHV jest raczej ogólnym problemem dotyczącym układu oddechowego i nie jest odpowiedzialny za procesy lokalne takie jak zespół zapalenia dziąseł i jamy ustnej u kotów. Pałeczki Bartonella henselae stanowiły w 9% przypadków infekcję pojedynczą, a w 2,9% przypadków infekcję mieszaną. Potwierdza to wyniki innych badań dotyczących udziału B. henselae w schorzeniach jamy ustnej.

Wśród wymazów spojówkowych udział próbek pozytywnych w kierunku FHV i  Chlamydia była stosunkowo niska, wyższy był natomiast udział próbek wykazujących obecność wynoszący 4.5%, przy czym u trzech kotów stwierdzono infekcję podwójną z dodatkowym udziałem wirusa FCV. Uwagę zwraca tu w przeciwieństwie do innych badań jednoznaczna obecność wirusa FCV w prawie połowie przebadanych wymazów spojówkowych. W porównaniu z częstotliwością występowania wirusa FHV jest do dość nieoczekiwany wynik. Potencjalną przyczyną może być generalnie przetrwała infekcja wirusem FCV w odróżnieniu do przebiegającej raczej w formie utajonej infekcji wirusem FHV. Próbka pobrana wcześniej mogłaby ewentualnie dostarczyć innych wyników.

Porównując wymazy spojówkowe z wymazami z gardła stwierdzono, że infekcje wielokrotne występują głównie w wymazach z gardła (12/4), z czego można wywnioskować, iż infekcje oftalmologiczne wywołuje najczęściej pojedynczy patogen.

LABOKLIN Polska Sp. z o.o.

Weterynaryjne Laboratorium Diagnostyczne

ul. Powstańców Śląskich 101

01-495 Warszawa

tel. +48 (0)22 691 93 10

fax  +48 (0)22 691 92 92

Genetyczne badanie grupy krwi u kotów

System AB jest głównym systemem grup krwi u kotów domowych. Powszechnie występują grupy A i B. Koty z grupą B wykazują wysokie miana przeciwciał anty-A, a koty z grupą A – niskie miana przeciwciał anty-B. Koty o rzadkiej grupie AB nie wykazują przeciwciał anty-A, ani anty-B.

Te naturalne przeciwciała mogą prowadzić do niezgodności grup krwi. Izoerytroliza noworodków pojawia się, gdy kotka z grupą B zostanie pokryta przez samca z grupą A, a kocię typu A wchłania przeciwciała anty-A z mlekiem matki. Pierwszymi objawami są duszność, wymioty i niepokój. Hemoliza, która następuje, może być śmiertelna.

Grupy krwi – mutacje i dziedziczenie

Determinacja genetyczna grup krwi u kotów umożliwia genetyczną determinację serologicznie określonych grup krwi przed kryciem.

Grupa krwi A jest dominująca nad B. Dzięki badaniu genów można identyfikować recesywny allel B, który jest związany z serotypem B. Koty posiadające dwie kopie allelu B wykazują grupę krwi B.

Koty z grupą krwi A mogą być nosicielami informacji genetycznej AA lub AB.

W celu wyjaśnienia podstawy genetycznej kotów z grupą krwi A lub AB, zaleca się przeprowadzanie badania genetycznego.

Wymagania:

Test przeprowadzany jest z pełnej krwi z EDTA (0,5ml) lub ze specjalnych szczotek cytologicznych. Szczotki cytologiczne można zamówić na lab.warszawa@laboklin.pl.

Rdzeniowy zanik mięśni (SMA) u kotów rasy Maine Coon

SMA jest zaburzeniem wywoływanym przez zamieranie neuronów rdzenia kręgowego, które pobudzają mięśnie grzbietu i kończyn. Utrata neuronów w pierwszych kilku miesiącach życia prowadzi do osłabienia mięśni oraz ich atrofii, która staje się widoczna w wieku 3-4 miesięcy. Chore kocięta wykazują dziwny chód, chwianie tylnej części ciała i dotykanie stępem do podłoża. Mogą także stać z wysuniętymi na zewnątrz palcami. W wieku 5-6 miesięcy ich tylne części ciała są zbyt słabe, by umożliwić skakanie na meble i często lądują niezgrabnie skacząc w dół. Długowłose Main Coony mogą ukrywać schorzenie, jednak ostrożne omacywanie kończyn wykazuje zmniejszenie masy mięśniowej.

SMA – mutacja i dziedziczenie

SMA dziedziczy się jako recesywna cecha autosomalna. Dlatego koty mogą wykazywać trzy stany:

·        zwierzę może być wolne lub homozygotyczne (genotyp N/N), co oznacza, że nie jest nosicielem mutacji i nie rozwinie się choroba SMA. Ponieważ nie może przenieść mutacji na potomstwo, może być kojarzone ze wszystkimi innymi kotami

·        kot, który wykazuje jedną kopię genu z mutacją i jedną kopie bez mutacji nazywany jest nosicielem lub heterozygotą (genotyp N/SMA) – ponieważ nie zachoruje na SMA, może przenosić mutację na swoje potomstwo i dlatego może być kojarzony tylko z kotem wolnym od genu z mutacją

·        chore kocięta wykazują dwie kopie genów z mutacją (genotyp SMA/SMA lub homozygota chorego genu) – zawsze przenoszą zmutowany gen na swoje potomstwo.

Badanie DNA w kierunku SMA

Dzięki badaniu DNA mutacja genetyczna może zostać bezpośrednio wykazana. Metoda oferuje test o wysokiej dokładności, który może być wykonany w każdym wieku. Daje możliwość odróżnienia nie tylko chorych od zdrowych zwierząt, ale także identyfikacji klinicznie zdrowych nosicieli. Jest to informacja niezbędna do kontrolowania choroby w obrębie rasy, ponieważ nosiciele mogą roznosić chorobę w populacji kotów, czego nie można wykazać przy użyciu powszechnych badań laboratoryjnych.

W celu zapewnienia maksymalnej wiarygodności badania, test jest wykonywany zawsze w dwóch niezależnych badaniach na próbkę.

Wymagania:

Test wykonuje się z pełnej krwi z EDTA (0,5 ml) lub ze specjalnych szczotek cytologicznych. Szczotki cytologiczne dostępne są na zamówienie bezpłatnie na lab.warszawa@laboklin.pl.

LABOKLIN Polska Sp. z o.o.
Weterynaryjne Laboratorium Diagnostyczne
ul. Powstańców Śląskich 101
01-495 Warszawa
tel. +48 (0)22 691 93 10
fax  +48 (0)22 691 92 92