Choroba wywoływana jest przez bakterie o nazwie Bartonella henselae, która bytuje przede wszystkim na powierzchni czerwonych ciałek krwi, ale znajdywana bywa również wewnątrz erytrocytów.

Choroba jest zoonozą, a tzn. że może być przenoszona z kotów na ludzi, przy czym objawy w postaci na ogół łagodnego zakażenia występują głównie u dzieci i młodzieży, w wyniku zadrapania bądź ugryzienia przez młodego (zakażonego) kota. Do przeniesienia zakażenia z kota na człowieka dochodzi więc przez uszkodzoną (pazurem lub zębami kota) skórę.

W populacji kotów natomiast zakażenie rozszerza się przede wszystkim za pośrednictwem pcheł i ew. kleszczy. Do zakażenia dochodzi najprawdopodobniej w pierwszym roku życia zwierzęcia i także u młodych kotów częściej występuje bakteriemia niż u starszych, przy czym czas jej trwania może wynosić do 21 miesięcy, a to oznacza, że kot z bakteriemią, będzie wykazywał w czasie jej trwania obecność zarazka we krwi i ślinie, stając się potencjalnym źródłem zakażenia zarówna dla innych kotów jak i ludzi.

Przy jednoczesnej inwazji pcheł nasilającej świąd, kot drapiąc się uszkadza drobne naczynia skórne i w ten sposób bakterie z krwi przedostają się na łapy, a  podczas wylizywania do jamy ustnej, stąd  w wyniku pogryzienia lub zadrapania człowieka przez takiego kota dochodzi do przeniesienia zakażenia.

Ryzyko rozwinięcia choroby w wyniku zakażenia B.henselae u zdrowych ludzi jest minimalne, dlatego też leczenie kotów domowych, gdzie wszyscy domownicy są zdrowi nie jest konieczne.

Objawy choroby kociego pazura występują bardzo rzadko i jeśli tak się zdarzy to mają one na ogół przebieg łagodny i ustępujący samoistnie, nie występuje też tendencja do nawrotów.

Grupę zwiększonego ryzyka stanowią ludzie o upośledzonej odporności (zwł. zakażeni wirusem HIV).

Objawy choroby u ludzi mogą kształtować się następująco:

pojawienie się zmian skórnych po 3-10 dniach od np. zadrapania przez zakażonego kota i utrzymywanie się ich do 5 miesięcy + powiększenie po ok. 2 tygodniach od zadrapania lokalnych węzłów chłonnych/w okolicy skaleczenia skóry i utrzymywanie się objawu przez kolejne 2 – 4 miesiące, sporadycznie nawet do 24 m-cy.

Czasem po 3-50 dniach od zakażenia może dojść do uogólnionego powiększenia węzłów chłonnych. Najczęściej pojawia się wówczas bolesność głównie węzłów chłonnych głowy, szyi i pachowych.

Rzadziej występują tzw. objawy grypopodobne, a u 10-12% osób występują nietypowe objawy chorobowe jak np. encefalopatia lub zapalenie spojówek, które prawdopodobnie wynika z przecierania oczu po zabawie z kotem, przy czym po 1-12 tygodniach objawy ustępują.

Jedynie 10% pacjentów wymaga leczenia.

Aby zmniejszyć ryzyko zakażenia należy:

- niezwłocznie po pogryzieniu lub zadrapaniu przez kota przemyć i zdezynfekować ranę

- zwalczać pchły u kota/ szczególnie ważne jest to u kotów wychodzących, które mogą mieć kontakt z innymi kotami (bezdomnymi)

- osoby o obniżonej odporności jeśli decydują się na kota powinny wybierać raczej koty powyżej 1 roku życia, (wtedy znacznie maleje ryzyko, że kot jest właśnie w trakcie bakteriemii i może zarażać) oraz koty wolne od pcheł i ew. z ujemnym wynikiem badania serologicznego.

Natomiast przy wykazaniu obecności we krwi kota Bartonelli można poddać go leczeniu odpowiednim dla tego przypadku antybiotykiem, chociaż bardzo trudno jest całkowicie wyeliminować u kotów to zakażenie.

Prawdopodobnie odporność swoista po przebyciu choroby kociego pazura utrzymuje się 3-5 lat.

Koty są najczęściej bezobjawowymi nosicielami tej choroby, czasem tylko dochodzi u nich do kilkudniowego spadku apetytu w efekcie zakażenia, rzadko do gorączki, ciągłego wpatrywanie się w przestrzeń, braku reakcji na bodźce i zmniejszonej wrażliwości na dotyk,  sporadycznie do zaburzenia świadomości.

Rozpoznanie choroby stawia się na podstawie wykrycia bakterii we krwi (test PCR, metoda Western Blot lub posiew krwi, hodowla i izolacja bakterii), a leczenie obejmujące kurację antybiotykową, trwa zazwyczaj 2-4 tygodnie.

Lek.wet. Marzena Sobiejewska-Szlachta

Przychodnia Weterynaryjna Delfa-Vet

ul. Bielszowicka 36, 04-738 Warszawa-Międzylesie

Tel. (22) 812 09 27

www.delfa.waw.pl

Łączenie kota z toksoplazmozą jest dość powszechne. Połowa potencjalnych nabywców rezygnuje z kota tylko z tego powodu.
Tymczasem kot, jako zwierzę, istota żywa, sam nie zaraża człowieka. Natomiast ma istotne znaczenie dla samego pasożyta Toxoplasma gondii, który obrał sobie kota za cel do rozmnażania, przy pomocy którego rozprzestrzenia się w środowisku na całym świecie.
Hodowcy kotów rasowych poprosili mnie, aby w popularnej formie wyjaśnić ten dość skomplikowany problem z kotem w tle.
Zgodziłam się bez wahania.
Trudno mi wymazać z pamięci dwa zdarzenia, które charakteryzują powszechne odczucie, że kot – to toksoplazmoza. Młoda para nabyła u mnie kocurka Rosyjskiego niebieskiego, z rodowodem po championach, zaszczepionego na rok i w pełni zdrowia. Po dwóch dniach otrzymałam telefon z informacją, że małżonkowie byli zmuszeni kota uśpić, ponieważ okazało się, że żona jest w ciąży. Tak, jak w opisanym dramacie padł ofiarą niewiedzy kociak, tak w drugim przypadku bohaterem zdarzenia byłam ja sama. Znalazłam się u specjalisty i kiedy okazało się, że mam koty, badanie w kierunku toksoplazmozy było ze wskazań lekarskich. Nie pomogły wyjaśnienia, które w zasadzie powinny zwolnić mnie od tych badań. Wiele lat temu leżałam w szpitalu z powodu wystąpienia u mnie klinicznej postaci toksoplazmozy, nabytej od ptaków. Mam ustabilizowany poziom przeciwciał do końca życia, które chronią mnie przed powtórnym zarażeniem. Przy okazji wyszło na jaw, że o seks posądzam pierwotniaki, co w przypadku toksoplazmozy kota akurat jest prawdą. Postanowiłam tę prawdę opisać.
Nie będę przedstawiać toksoplazmozy w kategorii mitu. Bagatelizowanie tej choroby może kogoś kosztować tragedię rodzinną, posiadanie niepełnosprawnego dziecka z uszkodzonym mózgiem lub nabycie choroby, jednej z najtrudniejszych do klinicznego zdiagnozowania tak u ludzi, jak i u zwierząt.
Kliniczne postacie toksoplazmozy podlegają ustawowemu zgłoszeniu, a wrodzone u dzieci – rejestracji. Toksoplazmoza znajduje się w spisie chorób zawodowych lekarzy weterynarii, którzy są najbardziej ze wszystkich zawodów narażeni na zarażenie.
W corocznych raportach Europejskiego Urzędu do spraw Bezpieczeństwa Żywności uwzględniona jest m.in. toksoplazmoza. Postać nabyta tej choroby, w przeciwieństwie do wrodzonej jest łatwa do wyleczenia. Natomiast nie leczona, przy zaatakowaniu mózgu może zakończyć się zgonem.
Nie mam też w planie pogłębiać lęku u tych, którzy boją się panicznie toksoplazmozy, mając wiedzę niepełną, najczęściej ukierunkowaną wyłącznie na kota.
Kiedy w restauracji w Kairze, między stolikami łaziło pięć rudych kotów, tylko polska grupa biesiadników podniosła alarm – „Co to, u nich nie ma SANEPIDU?” W końcu ktoś wykrzyknął: toksoplazmoza! – na co przyłapany kelner odpowiedział – „yes, yes”, co oczywiście nikogo nie usatysfakcjonowało. Na drugi dzień koty siedziały na murku przed restauracją, jak łatwo się domyśleć, do czasu wyjazdu Polaków.
Pierwotniak wywołujący chorobę – Toksoplasma gondii – został opisany w roku 1908. Mimo szerokiego rozpowszechnienia na całym świecie, nie udało się jak dotąd, opracować skutecznej eliminacji go ze środowiska. Szczepionka o nazwie Ovilis Toxovax, która mogłaby przynajmniej częściowo rozwiązać problem, jest na razie produkowana wyłącznie dla owiec.
Toksoplasma gondii atakuje niemal wszystkie kręgowce. Chorują zwierzęta gospodarskie i domowe, dzikie, gryzonie, ptaki i człowiek. Kiedy skażone zostały wody oceanu zaraziły się także ryby i morskie ssaki. U człowieka istnieją najrozmaitsze podziały kliniczne choroby: postać nabyta, wrodzona, węzłowa, oczna, przewlekła, ostra, itp.. Rozpracowany jest też dokładnie skomplikowany sposób rozmnażania się pasożyta i rozprzestrzeniania się form inwazyjnych w środowisku. Aby zrozumieć istotę zagrożenia musi się podać chociaż w przybliżeniu niektóre dane z biologii tego pasożyta.
Rozmnażanie się toksoplazmy jest wyjątkowo skomplikowane. Pomijając już opis poszczególnych przeobrażeń w etapach rozwoju pierwotniaka, trzeba przynajmniej przedstawić dwa sposoby mnożenia się w organizmach atakowanych zwierząt: pierwszy przez podział na dwa osobniki potomne – jest to tzw. rozmnażanie bezpłciowe. Taki proces mnożenia się jest u wszystkich zwierząt i ludzi. Po zjedzeniu sporulującej oocysty, czyli inwazyjnej formy pasożyta, uwalniają się w jelitach sporozoity, penetrują przez jelito do układu krwionośnego i z krwią, a także z limfą przedostają się do licznych tkanek. Tam dochodzi do szybkich podziałów, czego efektem, po osiemnastu dniach od zarażenia jest wytwarzanie się postaci przetrwalnikowych – cyst. Lokalizują się one najczęściej w mięśniach, sercu, mózgu, oczach, płucach, węzłach chłonnych, żeńskim układzie rozrodczym i wielu innych miejscach. Cysty te mają zdolność przetrwania w organizmie przez wiele lat, po czym ulegają zwapnieniu. Nie można ich wyleczyć, ani usunąć z organizmu. Stymulują one układ odpornościowy do wytwarzania przeciwciał, które chronią zarażonych ludzi i zwierzęta praktycznie do końca życia przed ponowną inwazją. Cysty te przeważnie są przyczyną zakażenia utajonego, lecz przy niewydolnym układzie odpornościowym mogą być powodem wystąpienia klinicznej postaci choroby. Dlatego wszystkie źródła podają, że główną przyczyną zarażenia się ludzi jest spożywanie surowego mięsa z cystami. Dotyczy to także posiłków niedogotowanych, niedosmażonych i co najważniejsze, pozbawionych przed przyrządzaniem tzw.głębokiego mrożenia. Cysty bowiem giną w temperaturze powyżej 66ºC i poniżej –20ºC, o ile proces mrożenia trwa przynajmniej 2 dni. Przy obecnej technologii produkcji i składowania mięsa takie mrożenie powinno być powszechnie stosowane. Przyjmuje się, że 90% zarażeń nabytej formy u ludzi pochodzi z mięsa, a tylko 10% z innych źródeł, czego nie można odnieść do zwierząt, np. roślinożernych.
Dopóki znana była tylko jedna forma rozmnażania się toksoplazm przez podział u tzw. żywicieli pośrednich, nikt się kota nie czepiał. Spożywanie mięsa kota na surowo, jeśli nawet było udziałem człowieka (głód, wojny), nie ma obecnie znaczenia w naszych kręgach kulturowych. Dopiero odkrycie w drugiej połowie XX wieku, że w cyklu rozwojowym toksoplazmy istnieje jeszcze druga forma, cykl rozmnażania płciowego, który występuje wyłącznie u kotowatych, pozwoliło uznać kota za żywiciela ostatecznego i głównego sprawcę zarażenia środowiska.
Kot zaraża się przez polowanie na opanowane przez toksoplazmy drobne gryzonie i ptaki. Oprócz rozwoju pierwotniaków jak u żywicieli pośrednich, w jelicie cienkim kota dochodzi do płciowej formy rozmnażania się pasożyta, kiedy dwie gamety łączą się w zygotę. Następuje gwałtowne i bardzo intensywne namnażanie się pierwotniaków, które w formie oocyst wydalane są z kałem. Cały ten cykl namnażania i wydalania oocyst trwa około trzech tygodni. Oocysty wydalone z kałem są nieinwazyjne. Nie można się nimi zarazić bezpośrednio po wydaleniu kału. Zarażony kot już po 10. – 14. dniach uruchamia swój układ odpornościowy i rozpoczyna walkę z toksoplazmozą. Pasożyty chcąc przeżyć muszą się spieszyć. Z punktu widzenia epidemiologicznego nie zdążą, gubi ich ten długi i skomplikowany rozwój. Muszą go dokończyć w środowisku zewnętrznym. Wydalona oocysta, aby przeobrazić się w formę imwazyjną, zdolną do zarażenia, potrzebuje w zależności od warunków środowiskowych 3 – 10 dni, średnio około tygodnia. Aby tego dokonać w ciągu trzech dni, potrzebna jest wilgotna ziemia, temperatura otoczenia 20ºC i dostęp tlenu. Lepsze są warunki w ogrodzie niż w kuwecie. Szczególnie narażone na zanieczyszczenie są działki i ogródki, po których wałęsają się bezdomne koty, korzystające z możliwości polowań na gryzonie i ptaki. Oocysty w środowisku zewnętrznym odbijają sobie wielokrotnie ucieczkę przed przeciwciałami i są zdolne do inwazji przez wiele miesięcy, nawet do dwóch lat. I dopiero w środowisku zewnętrznym, po wydaleniu kału i przeobrażeniu się oocyst w formy inwazyjne, można zarazić się od kału kota. Dlatego tak uparcie wszyscy doradzają codzienne sprzątanie kuwety, najlepiej w rękawiczkach. Jednak w kuwecie wypełnionej pochłaniaczami wilgoci nie ma najlepszych warunków dla przetrwania pasożyta. Najlepszym środkiem do odkażania jest wrzątek. Pasożyty te w żadnej postaci nie przeżywają temperatury 66ºC.
Do bezpośredniego zarażenia kot – człowiek może dojść w następujących sytuacjach:
- sekcja kotów padłych uprzednio zarażonych lub zabiegi położnicze i chirurgiczne wykonywane bez odpowiedniego zabezpieczenia;
- zdejmowanie ze zwierząt zarażonych skóry lub wstępne prace garbarskie wykonywane bez rękawiczek (kontakt z mięsem kota).
Kto najbardziej narażony jest na zarażenie pierwotniakiem Toxoplasma gondii?
1. Kobiety w ciąży, które nigdy przedtem nie zetknęły się z toksoplazmą i nie mają ochronnych przeciwciał. Jeśli w trakcie trwania ciąży zetkną się z materiałem zanieczyszczonym Toxoplasma gondii łatwo dochodzi do zarażenia. W pierwszym trymestrze ciąży może nastąpić poronienie, w dalszych uszkodzenie płodu. Po zarażeniu pojawiają się przeciwciała i następuje ich stały wzrost (IgA, IgE, IgG, IgM), co wykorzystuje się w diagnostyce tej choroby.
Okoliczności sprzyjające zarażeniu:
- spożycie mięsa surowego z cystami, niedogotowanego lub niedopieczonego;
- obróbka mięsa niewiadomego pochodzenia (bez głębokiego mrożenia);
- spożywanie nieumytych roślin, rosnących na terenach, w których może być zagrzebany kał kota w okresie choroby i wydalania oocyst;
- czynności ogrodnicze wykonywane bez rękawiczek, na terenach, gdzie mogą znajdować się polujące koty;
- dotykanie bez rękawiczek kału kota, który jest w okresie wydalania oocyt; kał musi przeleżeć w kuwecie co najmniej trzy dni.

2. Lekarze weterynarii mający styczność z chorobami i zwłokami zwierząt.
3. Osoby o obniżonej odporności, chorujące na AIDS, zakażone wirusem HIV, po przeszczepach, leczone lekami immunosupresyjnymi.
Nie można zarazić się od kota, który pochodzi z hodowli bezwybiegowej lub kota, który stale przebywa w domu, jeśli zwierzęta te dostają gotową karmę. Kot pochodzący z hodowli prawdopodobnie nie posiada przeciwciał i może być wrażliwy na zarażenie po zetknięciu się z pasożytami (polowanie na myszy i ptaki). Nie jest jasny stan zagrożenia toksoplazmozą kotów znalezionych na działce, urodzonych w piwnicy, adaptowanych ze schronisk, bezdomnych, czyli rozmaitych dachowców, które znajdują dom w mieszkaniach ludzi. Można tylko teoretycznie przypuszczać, na podstawie wcześniej przeprowadzonych badań, że 50 – 74% tych kotów ma przeciwciała. Dotyczy to również kotów wiejskich. Koty z przeciwciałami zetknęły się z pasożytami i trzytygodniowy okres wydalania oocyst mogą mieć za sobą. Koty bez przeciwciał mogą być dalej wrażliwe.
Trudno jest ocenić kiedy koty są w okresie choroby i wydalania oocyst. Jeśli mają biegunkę istnieje możliwość zbadania kału i znalezienia oocyst. Takie badanie można wykonać tylko w lecznicy. Najpewniejszą formą zdiagnozowania toksoplazmozy u ludzi i zwierząt są badania serologiczne (ELISA), które przy wyniku pozytywnym trzeba wykonywać kilkakrotnie. Znalezienie pasożyta jest możliwe metodą PCR, co wykorzystuje się przeważnie u ludzi w przypadkach okulistycznych i neurologicznych.
Rozpoznanie choroby w postaci klinicznej sprawia olbrzymią trudność tak lekarzom medycyny, jak i weterynarii. Dlatego większość przypadków klinicznych nie jest w ogóle rozpoznawana. Nie ma ani jednego objawu typowego dla tej choroby, który mógłby nasuwać jej podejrzenie.
Starsze koty nie wykazują żadnych objawów chorobowych, a u młodych występuje mierna biegunka, stany podgorączkowe, anemia, obrzęk podszczękowych węzłów chłonnych, żółtaczka, objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, co przeważnie nasuwa podejrzenie FIP. Jedynie u ciężarnych kotek, przy zarażeniu, występuje poronienie, rodzenie martwych płodów lub śmierć urodzonych kociąt w ciągu pierwszych godzin życia, rzadziej dni. Kocięta z wrodzoną toksoplazmozą nie mają szans na przeżycie.
U człowieka każdy objaw niejasny, manifestujący się obrzękiem węzłów chłonnych, zapaleniem siatkówki, bliznami na siatkówce oka, stanami podgorączkowymi, anemią, bólami mięśni i co najważniejsze poronieniem lub trudnymi do diagnozy objawami ze strony ośrodkowego układu nerwowego, powinien podlegać wykluczeniu toksoplazmozy.

prof. Wanda Borzemska
Hodowla Kotów Rosyjskich Niebieskich „Minora”

Najczęstsze pytania i odpowiedzi

CO TO JEST FIV?

FIV jest wirusem niedoboru immunologicznego kotów. Infekcja nim, podobnie jak zakażenie HIV u ludzi, pozostaje na całe życie i może upośledzać funkcje układu immunologicznego. FIV występuje na całym świecie. Rozpowszechnienie sięga około 3,0-5,5% ogółu kotów. W naszym laboratorium pośród zbadanych w ubiegłym roku zwierząt, 4,8% okazało się zakażonych.

JAK PRZENOSI SIĘ FIV?

Ponieważ FIV przenosi się głównie przez rany kąsane, występuje najczęściej u kotów niekastrowanych powyżej piątego roku życia. Kocięta mogą zarazić się od matki podczas ciąży lub podczas laktacji.

JAKIE NASTĘPSTWA MA ZAKAŻENIE WIRUSEM FIV?

Do infekcji FIV może dojść dużo wcześniej zanim u kota rozwiną się pierwsze wyraźne objawy kliniczne. Oznaki choroby są wcześniej bardzo dyskretne. Występuje krótkotrwała gorączka, brak apetytu i powiększenie węzłów chłonnych. Bardzo rzadko dochodzi do wystąpienia bardziej nasilonych objawów. Później koty są przez wiele miesięcy lub lat zakażone bezobjawowo. Następnie dochodzi do postępującego osłabienia układu immunologicznego i kot wykazuje pierwsze objawy choroby. Przede wszystkim w 30-50% przypadków obserwujemy zmiany w jamie ustnej. Poza tym występują zapalenie dróg oddechowych aż do zapalenia płuc. Mogą nasilać się choroby wątroby i nerek. Rany skóry spowodowane wtórnym zakażeniem bakteryjnym źle się goją. W końcowej fazie choroby dochodzi, podobnie jak w zakażeniach HIV u ludzi, do całkowitego załamania układu odpornościowego. Jednak niektóre koty mimo zakażenia nie wykazują wyraźnych objawów chorobowych i dożywają późnej starości.

CZY ISTNIEJE LECZENIE WIRUSOWEGO NIEDOBORU IMMUNOLOGICZNEGO?

Niestety, jeśli kot raz się zarazi, nie ma możliwości eliminacji wirusa, który na stałe pozostaje w komórkach. Można próbować stosunkowo drogiej terapii przeciwwirusowymi lekami z medycyny ludzkiej przeciw HIV, które ograniczają replikację wirusa oraz wzmacniają układ odpornościowy. Można też stosować leki immunostymulujące. Jednocześnie, w razie konieczności powinno się prowadzić leczenie towarzyszących infekcji bakteryjnych i chorób narządowych. Zdrowi nosiciele FIV powinni być regularnie szczepieni i odrobaczani.

JAK DUŻE JEST RYZYKO, ŻE INNE KOTY W DOMU TEŻ ZACHORUJĄ?

Na szczęście ryzyko zakażenia w grupie kotów trzymanych razem jest bardzo małe, ponieważ z reguły nie dochodzi już do walk dla ustalenia hierarchii. Jednak nie powinno się wprowadzać do domu nowych zwierząt, żeby uniemożliwić występowanie ran kąsanych. Koty będące w długiej fazie zakażenia latentnego, wydalają wirus w nieznacznym stopniu w ślinie, dlatego zakażenie przez miski do jedzenia jest niemożliwe.

CZY ISTNIEJE SZCZEPIENIE PRZECIWKO FIV?

W 2002 roku wprowadzono w USA szczepionkę. Pierwsze badania wykazują jej skuteczność na około 82%. Jest to szczepionka z inaktywowanym wirusem, który stymuluje wytwarzanie przeciwciał. Szczepione koty, podobnie jak zakażone, w teście serologicznym są dodatnie. Dlatego przy testem tym nie jest możliwe odróżnienie kotów szczepionych od zakażonych.

—————————————-

CO TO JEST BIAŁACZKA (FeLV)?

Białaczka kotów, jest chorobą wirusową wywołaną przez retrowirus FeLV. Występuje u kotów domowych na całym świecie. Najczęściej chorują osobniki młode.

CZY MÓJ KOT POZOSTANIE DO KOŃCA ŻYCIA ZARAŻONY WIRUSEM BIAŁACZKI?

Jeśli kot zarazi się wirusem białaczki, istnieją trzy możliwości przebiegu infekcji: w większości przypadków, u około 60% zwierząt układ immunologiczny jest w stanie całkowicie usunąć wirus z organizmu i te zwierzęta nie chorują. W około jednej czwartej infekcji dochodzi niestety do śmiertelnej choroby. Trzecią możliwością jest tak zwana infekcja latentna. W tym przypadku wirus przebywa w pewnych komórkach szpiku kostnego i może pozostawać w uśpieniu często przez wiele lat, bez ujawniania się choroby. U tych kotów testy na wykrycie antygenu FeLV dają ujemne wyniki, ponieważ wirus (a więc i jego antygen) nie występuje we krwi. Niestety, stres lub inna choroba, np. zakażenie FIV może doprowadzić do reaktywacji infekcji latentnej i kot zachoruje. Ta forma infekcji prowadzi przede wszystkim do wiremii, gdy przed szczepieniem wynik testu był ujemny, a po roku dodatni.

KIEDY MA SENS SZCZEPIENIE PRZECIW BIAŁACZCE,?

Szczepienie przeciw FeLV daje dobrą odporność. Testy stosowane do wykrywania antygenu FeLV nie wykrywają wirusa szczepionkowego. Dlatego można ustalić czy szczepiony kot jest zakażony czy nie.

CZY ISTNIEJE LECZENIE BIAŁACZKI?

Przy nasilonych objawach białaczki leczenie w większości przypadków nie jest już możliwe. Podobnie jak w przypadku FIV, można zwalczać infekcje towarzyszące występujące z powodu osłabienia układu immunologicznego. W przypadku występowania mięsaków limfatycznych, można spróbować chemioterapii by stłumić rozwój guzów. Można zastosować koci interferonu-omega w celu ograniczenia replikacji wirusa i pobudzenia układu immunologicznego. Warto tego próbować przede wszystkim u kotów zakażonych niewykazujących objawów klinicznych.

JAK DUŻE JEST RYZYKO, ŻE INNE KOTY W DOMU TAKŻE ZACHORUJĄ?

Ponieważ ślina kotów zakażonych FeLV jest bardzo zaraźliwa, ryzyko zarażenia jest znacznie wyższe, niż w przypadku FIV. Wszystkie pozostałe koty powinny być zbadane i w przypadku, gdy wynik testu jest ujemny, powinny być jak najszybciej zaszczepione.

KIEDY KOTY POWINNY ZOSTAĆ ZBADANE NA BIAŁACZKĘ?

1.      Nieznany jest ich status immunologiczny.

2.      Nowy kot trafia do domu.

3.      Chory kot, który wcześniej był ujemny, a następnie miał możliwość kontaktu z kotami zakażonymi (wolno żyjące).

4.      Zdrowe zwierzę po kontakcie ze zwierzętami, u których badanie wykazało FIV lub FeLV.

5.      Pożądane przed szczepieniem przeciw FeLV i FIV.

KIEDY MOGĘ WZIĄĆ DO DOMU NOWEGO KOTA?

Retrowirusy w nieznacznym stopniu przeżywają w środowisku, z zasady wystarcza czyszczenie i dezynfekcja misek, kuwety i innych rzeczy, z których korzystało zwierzę. Przedmioty, których nie da się zdezynfekować powinny zostać usunięte.

————————————–

CO TO JEST FIP?

Zakaźne zapalenie otrzewnej kotów (FIP) jest chorobą wywoływaną przez koronawirus (FCoV). Jeśli dochodzi do powstania FIP, klinicznie uwidaczniają się dwie formy: wysiękowa i bezwysiękowa. W postaci wysiękowej dochodzi do tworzenia znacznej ilości płynu w jamie brzusznej, natomiast w formie bezwysiękowej do powstawania ziarniniaków w narządach. Dotyczy to głównie wątroby i płuc, a także nerek. Takie koty wykazują niedokrwistość, żółtaczkę, wychudzenie i gorączkują.

JAK POWSTAJE FIP?

Po infekcji koronawirusami (FCoV) najpierw namnażają się one w jelicie cienkim. Ta infekcja najczęściej przebiega bezobjawowo lub ma lekki przebieg. Stamtąd wirus może trafiać do węzłów chłonnych jelitowych oraz do różnych narządów. Czy dojdzie do wystąpienia choroby, zależy od układu immunologicznego zwierzęcia, a także od zjadliwości szczepu wirusa. Następnie dochodzi, podobnie jak w przypadku alergii, do nadmiernej reakcji ze strony układu odpornościowego, a potem występują objawy kliniczne.

JAK PRZENOSZĄ SIĘ KORONAWIRUSY?

Koronawirusy kotów przenoszą się z zakażonym kałem i śliną. Koty zarażają się głównie dzieląc z innymi kotami miski do jedzenia i kuwety.

CZY ISTNIEJE METODA LECZENIA FIP?

Niestety nie!

NA ILE PEWNE JEST ROZPOZNANIE FIP?

Niestety przyżyciowo nie jest ono pewne. Jednak dzięki różnym badaniom serologicznym i molekularnym można uprawdopodobnić rozpoznanie. Podwyższone stężenie białka całkowitego w surowicy i charakterystyczny jej elektroforegram mogą dać dalsze wskazówki.

KIEDY BADANIE SEROLOGICZNE MA SENS?

Potwierdzenie serologiczne miana przeciwciał u zdrowego zwierzęcia jest zawsze zalecane, gdy stan seronegatywny zostanie zakłócony. Także przed szczepieniem przeciw FIP sensowna jest określenie miana przeciwciał. Ich obecność mówi o tym, że kot miał kontakt z koronawirusem. U zdrowych kotów, szczególnie pochodzących z hodowli i schronisk, często występują przeciwciała w surowicy. Nie musi to oznaczać, że koty te nie zachorują na FIP. Przy podejrzeniu FIP wykazanie obecności przeciwciał anty-koronawirus jest częścią bardzo trudnego procesu diagnostycznego. W niektórych przypadkach także u chorych zwierząt występują niskie miana przeciwciał. Dochodzi tu bowiem do związania przeciwciał z wirusem, przez co nie da się ich już wykazać.

KIEDY POTWIERDZENIE OBECNOŚCI WIRUSA W KALE MA SENS?

Badaniem PCR można wykazać obecność koronawirusa kotów w kale. W ten sposób uzyskuje się szybko i łatwo odpowiedź, które zwierzęta w stadzie wydalają wirus i w związku z tym powinny być odizolowane od pozostałych.

Można zbadać zwierzęta przed zakupem lub sprzedażą, przed kryciem lub wystawami, dzięki czemu rozprzestrzenianie wirusa będzie mniejsze. W przyszłości w grupach kotów serologicznie ujemnych można będzie uzyskać pewność dzięki połączeniu badań serologicznych z badaniami kału. Rutynowo badane w naszym laboratorium próbki kału kotów okazały się być w 54% dodatnie pod względem koronawirusów. Siewstwo bez objawów klinicznych FIP jest zjawiskiem częstym. Zakażone koty mogą wydalać wirus przez ponad pół roku.

SZCZEPIENIE PRZECIWKO FIP – TAK CZY NIE?

W szczepionce specjalny koronawirus jest wprowadzany do nosa. Dzięki temu ma powstać odporność we wrotach zakażenia, czyli tam, gdzie występuje pierwszy kontakt z koronawirusem, jednak z reguły nie pojawiają się przeciwciała we krwi. Niestety szczepienie nie daje 100% ochrony, ale zmniejsza ryzyko infekcji.

KIEDY MOGĘ WPROWADZIĆ NOWE ZWIERZĘ DO DOMU?

Ponieważ koronawirusy w niewielkim stopniu przeżywają w środowisku, dlatego wystarcza z reguły mycie i dezynfekcja misek, kuwet oraz wszystkich używanych przez zwierzę przedmiotów. Rzeczy, których nie da się zdezynfekować powinny zostać usunięte. W wyschniętym kale wirus może przetrwać do siedmiu tygodni. W normalnych warunkach pogodowych koronawirusy przeżywają około dwa tygodnie. Później można zwykle wprowadzić nowego kota do domu.

CZY FIP JEST PROBLEMEM DOTYCZĄCYM SKUPISK KOTÓW?

Tak. Koty żyjące w skupiskach (w hodowli lub schronisku) wykazują znacznie wyższe ryzyko (>10%) zachorowania na FIP, niż koty trzymane pojedynczo lub parami. Przyczyną tego jest fakt korzystania z tych samych misek i kuwet, co sprawia, że ryzyko infekcji jest znacznie wyższe.

LABOKLIN Polska Sp. z o.o.
Weterynaryjne Laboratorium Diagnostyczne
ul. Powstańców Śląskich 101
01-495 Warszawa
tel. +48 (0)22 691 93 10
fax +48 (0)22 691 92 92

Streszczenie

Tzw. koci katar jest zespołem objawów, z którymi lekarz weterynarii ma często do czynienia, któremu to jednak przez długi czas nie poświęcano szczególnej uwagi.

Jednak w związku z zaobserwowanymi niedawno ciężkimi, a nawet śmiertelnymi przypadkami oraz z aktualną dyskusją na temat szczepionki choroba ponownie znalazła się w centrum zainteresowania. Mimo, iż obraz kliniczny z reguły jest jednolity, stoi za nim cały szereg drobnoustrojów wywołujących, a przynajmniej komplikujących przebieg choroby, co często utrudnia działania diagnostyczne i leczenie.

W badaniu przeprowadzonym z udziałem 68 kotów wykazujących objawy kliniczne pobrano wymazy ze spojówek i z gardła, który poddano analizie metodą PCR na obecność wirusów FHV i FCV oraz bakterii Chlamydophila felis, Bartonella henselae i Mycoplasma felis. Celem badania było stwierdzenie, który z drobnoustrojów przeważa i jak przedstawia się udział poszczególnych drobnoustrojów na tle ogólnej liczby infekcji mieszanych.

Herpeswirus kotów (FHV) jest herpeswirusem α i z genetycznego punktu widzenia jest stosunkowo homogeniczny, gdyż występuje tylko w jednym serotypie. W jego przypadku mamy do czynienia głównie z objawami ze strony układu oddechowego takimi jak nieżyt nosa czy zapalenie zatok połączone z wypływem z oczu i z nosa. Dochodzi także do zapalenia spojówek, a często również do owrzodzeń rogówki.

Z reguły objawy te ustępują w stosunkowo krótkim czasie, lecz infekcja przechodzi w stan latencji i pod wpływem stresu może się w każdej chwili uaktywnić. Za główne miejsce latencji wirusa uważa się zwój nerwu trójdzielnego.

Kaliciwirus kotów (FCV) jest bezotoczkowym wirusem z grupy RNA i wykazuje

znaczną oporność na czynniki zewnętrzne. Istnieją liczne szczepy tego wirusa wykazujące jedynie niewielkie zmiany serologiczne, natomiast silnie zróżnicowaną

zjadliwość, w wyniku czego obserwuje się silne zróżnicowanie genetyczne. W praktyce oznacza to, iż również zwierzęta szczepione mogą mieć potencjalnie kontakt z wirusem, wobec którego wykazują niedostateczną odporności lub też jej całkowity brak. Objawy kliniczne mogą być bardzo zróżnicowane – od zapalenia dziąseł i jamy ustnej do bólu stawów i mięśni. Podtypy o wysokiej zjadliwości mogą wywoływać ciężkie infekcje ustrojowe o przebiegu śmiertelnym. U części kotów dochodzi do infekcji przetrwałej, a wirus wydalany jest w przerywanych odstępach czasu.

Chlamydophila felis jest wewnątrzkomórkowym patogenem Gram-ujemnym, który nie posiada zdolności samodzielnego namnażania, lecz zdany jest na działanie enzymów komórki będącej jego żywicielem. Infekcja tym drobnoustrojem stanowi u kotów jedną z głównych przyczyn zapalenia spojówek, może jednak wywoływać również gorączkę, stany letargowe oraz paraliż.

Patogen przenoszony jest przez bezpośredni kontakt z wydzieliną spojówki. Możliwe są również infekcje przetrwałe, a u niektórych zwierząt mogą pojawić się utrzymujące się tygodniami objawy ze strony układu oddechowego.

Mykoplazmy są patogenami prokariotycznymi. Można wyróżnić ich postać hemotroficzną (Mycoplasma haemofelis / Mycoplasma haemominutum/ “Candidatus Mycoplasma turicensis”) oraz postać niehemotroficzną (Mycoplasma felis). Poza ustrojem mykoplazmy są bardzo nietrwałe. Występują na błonach śluzowych układu oddechowego i moczowo-płciowego, gdzie przez długi czas nie wywołują reakcji immunologicznej u zainfekowanego osobnika. Stosunkowo rzadko wywołują schorzenia górnych dróg oddechowych.

Do najczęstszych objawów klinicznych należy zapalenie spojówek oraz nieżyt nosa. Po 2-4 tygodniach może nastąpić spontaniczne samowyleczenie. Do tej pory nie udało się wyjaśnić, czy mykoplazmy są patogenem o działaniu pierwotnym czy jedynie wtórnym.

Bartonella jest bakterią Gram-ujemną mogącą pasożytować wewnątrz komórek.Przenoszona jest przez pchły i kleszcze. Uważa się, iż bakteria ta jest odpowiedzialna za „chorobę kociego pazura“ u ludzi. U kotów zakażenie rzadko wywołuje chorobę. Może natomiast wywoływać gorączkę, bolesność mięśni, lokalne

powiększenie węzłów chłonnych, sporadycznie również objawy neurologiczne,

które ustępują jednak już po kilku dniach, a czasem po kilku tygodniach. Ostatnio przedmiotem dyskusji jest coraz częściej udział pałeczki Bartonella henselae w zapaleniu dziąseł i zapaleniu jamy ustnej.

Materiał diagnostyczny i metodyka

Koty

Próbki pozyskane zostały w ramach projektu sterylizacji wolno żyjących kotów. W tym celu zwierzęta zostały złapane, wysterylizowane, a następnie poddane leczeniu.

Dodatkowo od każdego kota z objawami kociego kataru pobrano wymazy ze spojówek i z gardła.

Sporządzone z wymazów próbki zostały umieszczone w specjalnym transporterze (M4RTR firmy Remel) i do czasu dalszej analizy przechowywane były w temperaturze +4°C.

Badania z zakresu biologii molekularnej

Ze wszystkich wymazów pobranych ze spojówek i gardła sporządzono przy użyciu zestawu diagnostycznego QIAamp Viral RNA Mini Kit firmy Qiagen GmbH z Hilden ekstrakt materiału genetycznego zawierający DNA i RNA poszczególnych patogenów. Ponieważ odstąpiono od wytrawienia materiału DNAzą, uzyskana ilość preparatu zawierała zarówno RNA jak i DNA. Badania PCR w kierunku FHV wykonano w sposób opisany przez Weiglera (Weigler et al, 1997), w kierunku FCV metodą Helpsa (Helps et al, 2003) i Truyena (indywidualna konsultacja), w kierunku Mycoplasma felis metodą Chalkera (Chalker et al., 2004), w kierunku Bartonella henselae metodą Margolisa (Margolis et al, 2003), a w kierunku Chlamydophila felis metodą Messnera (Messner et al., 1997).

Wyniki

Analiza próbek pobranych od 68 kotów wykazujących objawy kliniczne wykazała, że wśród zwierząt, od których pobrano wymaz z gardła, 35,8% zainfekowanych jest   wirusem FCV. Udział zwierząt zainfekowanych Mycoplasma felis był wyższy i wynosił 46,3%. U 9% kotów stwierdzono infekcję pałeczką Bartonella henselae. U 10 kotów stwierdzono podwójną infekcję Mycoplasma felis, a u dwóch potrójną z dodatkowym udziałem pałeczki Bartonella henselae. W żadnej z próbek nie stwierdzono obecności wirusa FHV (ryc.1).

Analiza wymazów spojówkowych wykazała, że 1,5% przebadanych kotów jest nosicielem wirusa FHV oraz że podobna liczba zwierząt jest zakażona bakterią Chlamydophila felis. Zakażenie bakterią Mycoplasma felis stwierdzono u 4,5% zwierząt. Zdecydowanie najwięcej wymazów spojówkowych, bo aż 44%, wykazało obecność wirusa FCV. U jednego z kotów stwierdzono jednoczesną obecność FHV i FCV, a u trzech kotów z FCV stwierdzono dodatkowo infekcję bakterią Mycoplasma felis (ryc. 2).

Dyskusja

Dzięki klasycznym objawom diagnoza kliniczna kociego kataru jest prosta, lecz z punktu widzenia leczenia i prognozy bardzo ważnym jest potwierdzenie obecności przedmiotowych patogenów.

Ze względu na działanie szczepionki przeciwko kociemu katarowi wynik wskazujący na zakażenie wirusami FHV i FCV uzyskany na podstawie obecności przeciwciał należy interpretować z ostrożnością. Dlatego zalecanym rozwiązaniem diagnostycznym jest bezpośrednie, wrażliwe a jednocześnie nieinwazyjne (wymaz!) badanie metodą PCR. Analiza wymazów z gardła pokazuje jednoznacznie, iż najczęstsze są zakażenia wirusem FCV i bakterią Mycoplasma felis. Do tej pory uważano, że Mycoplasma felis jest jedynie patogenem wtórnym, lecz uzyskane wyniki świadczą o tym, iż w przypadku zapalenia dziąseł i jamy ustnej u kota patogen ten może również być czynnikiem pierwotnym. Zadziwiające jest to, iż na podstawie wymazu z gardła u żadnego ze zwierząt nie stwierdzono wirusa FHV. Możliwe jest, że FHV jest raczej ogólnym problemem dotyczącym układu oddechowego i nie jest odpowiedzialny za procesy lokalne takie jak zespół zapalenia dziąseł i jamy ustnej u kotów. Pałeczki Bartonella henselae stanowiły w 9% przypadków infekcję pojedynczą, a w 2,9% przypadków infekcję mieszaną. Potwierdza to wyniki innych badań dotyczących udziału B. henselae w schorzeniach jamy ustnej.

Wśród wymazów spojówkowych udział próbek pozytywnych w kierunku FHV i  Chlamydia była stosunkowo niska, wyższy był natomiast udział próbek wykazujących obecność wynoszący 4.5%, przy czym u trzech kotów stwierdzono infekcję podwójną z dodatkowym udziałem wirusa FCV. Uwagę zwraca tu w przeciwieństwie do innych badań jednoznaczna obecność wirusa FCV w prawie połowie przebadanych wymazów spojówkowych. W porównaniu z częstotliwością występowania wirusa FHV jest do dość nieoczekiwany wynik. Potencjalną przyczyną może być generalnie przetrwała infekcja wirusem FCV w odróżnieniu do przebiegającej raczej w formie utajonej infekcji wirusem FHV. Próbka pobrana wcześniej mogłaby ewentualnie dostarczyć innych wyników.

Porównując wymazy spojówkowe z wymazami z gardła stwierdzono, że infekcje wielokrotne występują głównie w wymazach z gardła (12/4), z czego można wywnioskować, iż infekcje oftalmologiczne wywołuje najczęściej pojedynczy patogen.

LABOKLIN Polska Sp. z o.o.

Weterynaryjne Laboratorium Diagnostyczne

ul. Powstańców Śląskich 101

01-495 Warszawa

tel. +48 (0)22 691 93 10

fax  +48 (0)22 691 92 92

- kot nie je
Czy to, że kot nie chce jeść przez dwa dni jest groźne?
Niestety może być groźne , koty (podobnie jak króliki) nie powinny „głodować” Głodówki trwające dłużej niż 48 godzin mogą być przyczyną „problemów z wątrobą”. Więc kiedy wasz kot nie je 2-3 dni (i nie wychodzi na dwór – gdzie może dojadać) to powinien zbadać go lekarz.

- kot ma biegunkę
Po pierwsze musimy poprawnie nazwać problem: biegunka to stan w którym zwierze oddaje często (w krótkich odstępach czasu), mniej lub bardziej wodniste stolce. Właściwie, każde takie zdarzenie wymaga konsultacji weterynaryjnej, prawidłowe rozpoznanie i leczenie zapobiega odwodnieniu kota i wszelkimi związanymi z tym stanem konsekwencjami. Często mamy doczynienia z tak zwanym luźnym stolcem (kot załatwia się w prawidłowych dla siebie odstępach czasu, ale odchody są o nieprawidłowej konsystencji), nie zwalnia to właściciela od zasięgnięcia porady i/lub wykonania dodatkowych badań, natomiast w większości przypadków, nie jest to sytuacja tak zwana emergency.

- kot wymiotuje
Tu też należy dokładnie sprecyzować problem , czy mamy doczynienia z wymiotami: to proces w którym oprócz następujących po sobie mniej lub bardziej wyraźnych faz, zaangażowanych jest tu kilka grup mięśni, a główną pracę wykonują tak zwane „mięśnie tłoczni brzucha” to jest wszystkie partie mięsni ściany brzucha, mięśnie między żebrowe i przepona. Uwieńczeniem tego jest „wyrzucenie” treści żołądka. Odkrztuszanie, i „wypluwanie” spienionej śliny , lub tak zwane regurgitatio to nie są wymioty , ale lepiej będzie jeśli problem ten rozwiąże lekarz weterynarii. Nie zalecam i nie radzę podawania „jakiś tam” środków przeciw wymiotnych na własną rękę lub za radą sąsiada.
Wymioty to objaw choroby nie sama choroba!!
Znane jest usuwanie przez kota właśnie przy pomocy wymiotów ,zalegającej, zlizanej sierści. Jest zjawisko prawidłowe i nie wymagające leczenia. Na rynku jest cała gama środków, których zadaniem jest zapobieganie odkładania się sierści (tak zwanych pilobezoarów) w przewodzie pokarmowym.

- kot się nie myje i ma matową, brudną sierść
Kot zdrowy „myje się” często. Dbając o codzienną toaletę kot głównie usuwa martwe włosy zalegające na skórze, ale także dba o czystość sierści. Istotnie brak zainteresowania kota toaletą może być i często jest pierwszym symptomem choroby – pokaż kota lekarzowi weterynarii. On na pewno postara się rozwiązać problem.

- kot często chodzi do kuwety
Kot częściej niż zwykle wchodzi do kuwety, tam jest bardzo niespokojny, próbuje oddać mocz, przechodzi z miejsca na miejsce. Jak najszybciej idź z pupilem do lekarza (tym bardzie jeżeli to samiec i kastrat – chociaż ta ostatnia informacja moim zdaniem nie jest najistotniejsza). Takie zachowanie jest typowe dla zwierząt mających „problem z układem moczowym”, głównie z jego tak zwaną dolną częścią. Należy zbadać kota pod kątem chorób dróg moczowych. Twój lekarz weterynarii na pewno zleci wykonanie badań podstawowych moczu i dodatkowo pobierze krew do oznaczenia tak zwanego profilu nerkowego (PAMIĘTAJ! Krew pobieramy u zwierząt będących minimum 12 godzin po ostatnim karmieniu). To bardzo ważne, żeby nie zbagatelizować tych objawów. Wczesna reakcja właściciela (wizyta u lekarza) i poprawna diagnoza, może uchronić kota (i nas właścicieli) przed niepotrzebnym cierpieniem, a często także, przed nie małymi kosztami.

lek. wet. Jarosław Bąbik
www.delfa.waw.pl

Choroby oczu dotyczą wszystkich kotów – tych bardzo rasowych, tych mniej rasowych i tych najliczniej reprezentowanych kotów europejskich.
Każdy właściciel kota wie co to jest katar koci (wirusowe infekcje górnych dróg oddechowych). Choroba ta jest wywoływana przez :
- herpeswius kotów typ 1 ( FHV-1)
- kaliciwirus kotów ( FCV)
- gronkowce
- paciorkowce
- mykoplazmy
- Chlamydia psittaci
Zatrzymamy się na FHV-1, gdyż to on wywołuje u naszych pupili bardzo duże zmiany nie tylko w górnych drogach oddechowych, ale też i w oczach.
Zastanówmy się przez chwile czy nasz kot nie miał przypadkiem wokół oczu lub w kącie przyśrodkowym oka brązowych strupków? A może spływały mu na policzki łzy o brązowym zabarwieniu? Albo miał zaczerwienione i opuchnięte jak baloniki spojówki. To właśnie są typowe objawy dla wirusowego zapalenia spojówek. Wywołuje je głównie FHV-1. Około 80% kotów jest jego bezobjawowymi nosicielami.
Objawy kliniczne widoczne są u kotów z obniżoną odpornością, czyli kotów, które w tym czasie są chore ogólnie, przeszły operację, czy po prostu są zestresowane, gdyż ich ukochany właściciel wyjechał na wakacje, a one same zostały u babci, którą nie do końca lubią.
Jeśli nasza domowa kotka urodziła młode to sprawdźmy jej oczy i przyjrzyjmy się kociakom, gdyż FHV-1 potrafi zaatakować całe mioty. Najczęściej obserwujemy to u kotów piwnicznych gdzie cała rodzina ma zaropiałe, sklejone wydzieliną powieki.
Nie myślmy jednak, że choroba ta dotyczy tylko kotów europejskich. Objawy herpeswirusowego zapalenia spojówek widzimy u prawie wszystkich kotów rasowych. Najbardziej narażone są rasy brachycefaliczne, czyli takie koty jak np.; persy, egzotyki, koty brytyjskie. One to przez charakterystyczny układ anatomiczny powiek, które ulegają podwinięciu i zamykają światło otworu nosowo-łzowego, mają spotęgowane wycieki brązowych łez na policzki. Zwróćmy uwagę na oczy kota perskiego – to co nazywamy jego „urodą” jest tak naprawdę chorobą spojówek.
Pamiętajmy, że nigdy nie jesteśmy w stanie zabić wirusa, lekarz może leczyć tylko i wyłącznie objawy wirusowego zapalenia spojówek. Natomiast reszta należy do kota. To on musi mieć na tyle dużą odporność, aby powstrzymać rozwój FHV-1.
Niestety na tym nie kończy się destrukcyjne działanie tego wirusa. Powikłaniem jego obecności w spojówkach jest jednostka chorobowa zwana symblepharon.
Polega ona na sklejaniu się spojówki z powieki górnej, dolnej i trzeciej powieki ze sobą oraz z rogówką. Pamiętajmy, że szansa usunięcia narośniętych tkanek jest niewielka i zdarzają się sytuacje, że drażnienie zmian (zabieg chirurgiczny) powoduje ich większy rozrost.
To jednak jeszcze nie koniec powikłań wirusowego zapalenia spojówek.
Kolejna choroba dotyczy głównie kotów rasowych, a przede wszystkim persów, egzotyków, kotów brytyjskich i burmskich.
Objawia się powstawaniem, najczęściej centralnie, w rogówce jasno-brązowej zmiany, z czasem zmieniającej się w czarną martwiczą łuskę. Stąd nazwa choroby: martwak rogówki.
Chorują koty obu płci, najczęściej między drugim a siódmym rokiem życia. Do martwicy może dojść już nawet w wieku sześciu miesięcy. Istnieje kilka teorii powstawania martwaków w rogówkach u kota. Jedna głosi, że wywołuje go FHV-1 wnikający w rogówkę.
Inni lekarze uważają, że występowanie martwicy rogówki jest ściśle związane z rasą i jej predyspozycją do tej choroby.
Praktycznie u wszystkich kotów brachycefalicznych powstanie martwaka jest połączone z anomaliami dotyczącymi powiek, takimi jak;
- entropium, czyli podwijanie się powiek
- niedomykalność powiek
- trichiasis – długie miękkie włosy rosnące w kącie przyśrodkowym szpary powiekowej.
Martwak rogówki jest zwykle statyczny przez wiele lat, nie wywołując u kota dyskomfortu. Jednak może on ulec gwałtownemu rozwojowi do postaci wymagającej operacji w ciągu kilku tygodni, a nawet dni.
Na szczęście zwykle rozwój choroby jest stopniowy i postępuje etapami.
Na początku widzimy złocisto-brązową zmianę usytuowaną centralnie w rogówce. W czasie trwania choroby martwak przekształca się w ciemno-brązową, a następnie czarną łuskę, która zaczyna się uwypuklać ponad powierzchnię rogówki. Towarzyszy temu często obrzęk rogówki i siateczka czerwonych naczyń wnikających w rogówkę. Jest to czas kiedy należy kota poddać operacji, gdyż zmiana na rogówce wywołuje u niego ból.
Operacja polega na wycięciu martwaka i zaszyciu oka przy pomocy trzeciej powieki lub osłonięciu miękką soczewką kontaktową, lub na wykonaniu przeszczepu spojówkowo-rogówkowego w celu zabezpieczenia oka przed pękaniem. Przez cały czas choremu kotu podajemy leki w postaci kropli do oczu.
Chorób oczu u kotów jest wiele. Wymienione zostały te, które najczęściej występują u naszych zwierzaków, a których leczenie nie jest proste, gdyż nie jesteśmy w stanie zniszczyć wywołującego je wirusa. Dlatego lecząc chorego kota należy uzbroić się w cierpliwość, gdyż efekty leczenia często nie są widoczne natychmiast, a czasami dopiero po kilku miesiącach.

Lek. wet. Jacek Garncarz
Lek. wet. Elwira Buczek
Okulistyczna Przychodnia Weterynaryjna, Warszawa
www.garncarz.pl